Choroba uchyłkowa. Kłopoty z jelitami

Uchykowe-kopoty-z-jelitami
Choroba uchyłkowa zaliczana jest do najbardziej popularnych chorób jelita grubego, szczególnie w społeczeństwach zamożnych. W USA szacuje się, że choroba ta może obejmować około 33 proc. osób powyżej 50. roku życia i ponad 66 proc. osób po 80. roku życia. W Polsce prawdopodobnie jest nią dotkniętych 30 proc. sześćdziesięciolatków i 80-90 proc. osób po 75. roku życia. Problem jednak nie dotyczy wyłącznie osób starszych. Zgodnie ze sta­tystykami kliniczno-radiologicznymi w grupie wie­kowej 30-40 lat uchyłki spotyka się u 10 proc. osób, a sekcyjnie stwierdza się je u 29 proc. Natomiast wśród 50–60-latków ilość stwierdzonych uchyłków wzrasta do 25-30 proc. Sama choroba obejmuje całe spektrum objawów chorobowych związanych z obecnością w jelicie od jednego do kilkuset uchyłków. Najczęściej występują one w jelicie grubym na tere­nie esicy i okrężnicy zstępującej (ponad 90 proc. wszystkich uchyłków). Przeważnie są to uchyłki nabyte. Uchyłki określane jako wrodzone występują w jelicie dość rzadko.

Czym właściwie jest uchyłek?

Histopatolodzy definiują go jako kieszonkowate uwypuklenie śluzówki i warstwy podśluzówkowej jelita (mające średnicę od kilku milimetrów do kilku­nastu centymetrów) przez słabe miejsce w warstwie mięśniowej. Uchyłki dzieli się na prawdziwe i rze­kome, o czym decyduje budowa ściany uchyłka. Te pierwsze posiadają wszystkie warstwy organu macie­rzystego, te drugie zbudowane są jedynie ze śluzówki i tkanki podśluzówkowej. Uchyłki prawdziwe histo­patolodzy dzielą na wrodzone i nabyte. Uchyłki rze­kome, nazywane również pseudouchyłkami, są naj­częściej uchyłkami nabytymi. Dochodzi w nich do uwypuklenia śluzówki narządu przez słabe miejsce, jakim może być przejście naczynia krwionośnego przez ścianę jelita. Te uchyłki powstają najczęściej na skutek zwiększonego ciśnienia wewnątrznarzą­dowego, stąd też ich inna nazwa – uchyłki pulsujące. Uchyłki przewodu pokarmowego bywają pojedyncze lub mnogie. Jeśli jest ich więcej mówimy o uchył­kowatości określonego fragmentu przewodu. Nie­kiedy przyjmują kształt uszypułowanego pęcherza, którego światło łączy się z macierzystym narządem dzięki wąskiemu światłu szypuły. Same w sobie uchyłki nie są stanem chorobowym, a jedynie częścią innych zaburzeń na etapie rozwoju (uchyłki wrodzone) lub konsekwencją jakiejś dolegliwości chorobowej, która doprowadziła do odcinkowego osłabienia ściany narządu, a w konsekwencji do jej uwypuklenia (uchyłki nabyte). Uchyłki pojedyncze to zazwyczaj uchyłki pojawia­jące się w przełyku. Przy większych rozmiarach prowadzą do trudności z przełykaniem i powodują nieprzyjemny zapach z ust. Obecność uchyłków w jelicie grubym sprzyja dłuższemu zaleganiu treści pokarmowej i jej gniciu, a czasami nawet tworzeniu się stanów zapalnych w ich obrębie. Uchyłki sprzy­jać mogą – szczególnie w okresach wytworzenia się stanów zapalnych – powstawaniu różnorakich zabu­rzeń trawienia, wzdęć oraz bólów brzucha. W rzad­kich przypadkach może dojść do pęknięcia ściany uchyłka z powodu jej nadmiernego rozciągnięcia przez nagromadzoną treść i gazy, lub też zniszczenie jej przez stany zapalne. Zakażona zawartość rozlewa się wtedy pomiędzy otaczające tkanki, powodując stan zapalny i konieczność przeprowadzenia opera­cji w trybie pilnym. Zapalenie uchyłków to obecność zakażenia i procesu zapalnego w obrębie uchyłka oraz w jego sąsiedztwie. Natomiast choroba uchyłkowa wiąże się z całym wachlarzem objawów: od nieznacznego bólu w lewym podbrzuszu, poprzez krwawienie do prze­wodu pokarmowego, aż do powikłanego zapalenia uchyłków.  

Do objawów uchyłkowatości zalicza się zaparcia (czasami także biegunki), bóle po lewej stronie brzucha, które niejednokrotnie nasilają się po jedzeniu, uczucie niepełnego wypróżnienia, puste parcia (bez defekacji), niestrawność, uczucie dyskomfortu  

Symptomy te są jednak mało charakterystyczne, ponieważ występują też przy innych schorzeniach układu pokarmowego. Zdiagnozowana przez lekarza uchyłkowatość jelita grubego nie stanowi poważnego problemu, dopóki nie dojdzie do zapalenia uchyłków. Przy ostrym zapaleniu uchyłków najczęściej sto­suje się leczenie zachowawcze. W przypadku jego nawrotów podejmowane jest leczenie operacyjne. Symptomy ostrego zapalenia uchyłków to ból zlokali­zowany w podbrzuszu po lewej stronie z towarzyszą­cym podwyższeniem temperatury ciała oraz zwięk­szeniem liczby leukocytów. Dodatkowo mogą im towarzyszyć nudności, wymioty, zaparcia, biegunki, częstomocz. Do powikłań spowodowanych zapale­niem uchyłków zalicza się: rozlane ropne lub kałowe zapalenie otrzewnej, ropień, przetokę jelitowo-pę­cherzową lub jelitowo-pochwową oraz zwężenie jelita. Jednym z częściej spotykanych następstw cho­roby uchyłkowej jest krwawienie do dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Należy jednak podkreślić, że uchyłki bardzo często nie dają żadnych dolegliwości i są wykrywane przypadkowo w czasie wykonywania badań obrazowych jelita grubego z innego powodu. Dopiero w postaci objawowej (np. choroba uchyłkowa okrężnicy) pojawia się ból w dolnym obszarze brzucha i zmiana rytmu wypróżnień: zaparcie naprzemiennie z biegunką albo wzdęcie brzucha. Czasami objawy przypominają niedrożność jelit. Pojawia się wówczas przemijające zatrzymanie gazów i wypróżnień. W jaki sposób dochodzi do powstania uchyłkowatości i choroby uchyłkowej jelita? Dokładna przyczyna nie jest do końca znana. W kra­jach europejskich notuje się zwiększoną zachorowal­ność na to schorzenie. Uchyłkowatość uważa się za typową chorobę cywilizacyjną, stąd też rzadko spoty­kaną w Afryce czy południowo-wschodniej Azji. Przy­czyn powstania uchyłków i choroby uchyłkowej spe­cjaliści dopatrują się w nieprawidłowym odżywianiu spowodowanym nadmiernym spożywaniem czerwo­nego mięsa i tłuszczów oraz zbyt małym spożywaniem substancji balastowych obecnych w bogatych w błon­nik produktach, takich jak pełne ziarna i otręby zbo­żowe, świeże owoce i warzywa (m.in. morele, fasola, marchew oraz suszone śliwki). Dostępne badania sugerują, że dla zapobiegania uchyłkowatości wska­zana jest zatem dieta jarska, redukcja spożycia mięsa czerwonego, jedzenie co najmniej 5 razy dziennie jarzyn i owoców oraz aktywność fizyczna. Czynni­kami sprzyjającymi rozwojowi uchyłkowatości są zaburzenia ruchliwości jelita, zwiększone ciśnienie wewnątrzjelitowe, zaburzenia unerwienia jelit.

Niestety uchyłkowatość jelita grubego przebiegać może też zupełnie bezobjawowo

Przy występowaniu uchyłków mogą pojawić się dolegliwości bólowe nie związane z samymi uchył­kami, ale jako objaw występowania jednocześnie zespołu jelita drażliwego. Pacjenci skarżą się wtedy na trwające godzinami albo nawet parę dni bóle (ciągnące albo kolkowe) występujące szczególnie w lewym podbrzuszu. W tego rodzaju przypadkach nierzadko obserwuje się wzdęcie brzucha oraz wystę­powanie bolesnego „walca" – esicy w okolicy lewego podbrzusza.

Co możemy zrobić, by uchronić się przed tego rodzaju przykrymi konsekwencjami? 

Podstawą rozpoznania zmian chorobowych jest w tym przypadku wykonanie badań obrazowych: kontrastowego wlewu doodbytniczego lub kolo­noskopii.
W niektórych przypadkach może okazać się konieczne wykonanie tomografii komputero­wej brzucha i miednicy mniejszej, by stwierdzić lub wykluczyć pogrubienie ściany jelita grubego. Ozna­cza to, że powinniśmy zadbać o profilaktykę i pamię­tać o regularnych badaniach.
Rozmowa z Agnieszką Łucjanek – psycholożką, terapeutką, koordynatorką merytoryczną Pozaszkolnej Placówki Specjalistycznej SCOLAR. Pracuje w Poradni dla dzieci z Autyzmem i ich Rodz...
4404 Odsłony
Do wszechobecnej reklamy piwa zdążyliśmy się już przyzwyczaić. Gdzie się obejrzeć, napotykamy komunikat – piwo gasi pragnienie, integruje, bawi, relaksuje i świetnie smakuje. W pow...
4208 Odsłony
Cała prawda o dietetycznym detoksie.Raz na jakiś czas nachodzi nas nieodparta ochota na „odtrucie" lub „oczyszczenie" organizmu z nagromadzonych toksyn. Z reguły w okolicach świąt ...
3697 Odsłony
Gelotolodzy, czyli naukowcy zajmujący się badaniem śmiechu przekonują, że uśmiech na twarzy może podnieść odporność organizmu, skrócić okres rekonwalescencji po chorobie i przedłuż...
3391 Odsłony
​Popularne diety kuszą obietnicą szybkiej utraty zbędnych kilogramów. Czy redukcja masy ciała i efekt jo-jo stanowią nieodłączny duet?W ponad 90 proc. przypadków za otyłość i nadwa...
3294 Odsłony
Na łamach magazynu naukowego „Journal of Personality and Social Psychology" badacze z University of British Columbia poinformowali, że wdychanie naturalnego zapachu partnera może p...
3133 Odsłony
PROGRAM PROWADZONY PRZEZ CENTRALĘ FARMACEUTYCZNĄ CEFARM SA  logotype cefarm