Jak chronić się przed udarem słonecznym?

Jak-chroni-si-przed-udarem-sonecznym

Większość z nas, zwłaszcza ci którzy w okresie największych upałów zaplanowali urlop, nie myśli zbytnio o konsekwencjach wielogodzinnego przebywania na słońcu. Temperatury mogą być tropikalne, ale my chcemy wypocząć i już. Tymczasem nieumiarkowanie i brak zdrowego rozsądku w korzystaniu ze słońca może mieć bardzo poważne konsekwencje. Jednym z nich jest udar słoneczny. Gorący klimat, parne dni, nieodpowiednie ubranie, odwodnienie, forsowny wysiłek, a w szczególności brak nakrycia głowy w ostrym słońcu to czynniki niewątpliwie sprzyjające udarowi słonecznemu. W upalne dni bez wody bowiem nie jesteśmy w stanie utrzymać odpowiedniej temperatury ciała. Udar słoneczny jest rodzajem udaru cieplnego, który stanowi efekt przegrzania organizmu w wyniku wystawienia go na silne i długotrwałe działanie słońca.

Na ryzyko udaru cieplnego narażone są szczególnie małe dzieci i niemowlęta śpiące w wózkach lub pozostawione w nagrzanym samochodzie

Pozostawanie w gorącym, zamkniętym pomieszczeniu przez dłuższy czas powoduje niemożność rozproszenia energii cieplnej wytwarzanej podczas podstawowych procesów metabolicznych. Z tego powodu dochodzi do przegrzania. Samo przegrzanie czy zwiększenie głębokiej ciepłoty ciała nie musi zawsze świadczyć o udarze. Znacznie częściej doświadczamy tzw. wyczerpania cieplnego objawiającego się lekkim stopniem odwodnienia, poceniem się, wzmożonym pragnieniem, osłabieniem i omdleniem, bólem głowy, wyczerpaniem czy nudnościami. Kto jeszcze jest szczególnie narażony na negatywne oddziaływanie słońca i wysokiej temperatury? Z pewnością osoby starsze, przyjmujący niektóre leki, m.in. antyhistaminowe, moczopędne, antydepresyjne i rozszerzające naczynia krwionośne, osoby pracujące fizycznie, chorzy na cukrzycę i choroby serca, osoby otyłe oraz pozostające pod wpływem alkoholu. Nie zmienia to jednak faktu, że udar słoneczny może dotknąć każdego, kto nie przestrzega podstawowych zasad bezpiecznego korzystania ze słońca.

Czym grozi długotrwała ekspozycja na promienie słoneczne, zwłaszcza z nieosłoniętą głową i karkiem?

Udar cieplny jest stanem nagłym. Zanim do niego dojdzie, najpierw możemy zaobserwować objawy osłabienia cieplnego, które często występują u osób pracujących fizycznie. Najpierw pojawiają się kurcze mięśni brzucha lub kończyn, zwane kurczami cieplnymi. To już jest sygnał, że powinniśmy jak najszybciej zejść ze słońca, schować się w chłodnym, przewiewnym pomieszczeniu i zacząć przyjmować więcej płynów. Jeśli tego nie zrobimy, mogą pojawić się ból i zawroty głowy, nudności oraz zmęczenie. Z kolei w przypadku osób, które przebywają w miejscu gorącym, nasłonecznionym, ale nie wykonują wysiłku fizycznego, objawy osłabienia cieplnego są nieco inne. To z reguły: zmęczenie, nudności, wymioty, ból głowy, bóle mięśni, zmiany nastroju. W udarze cieplnym może dojść nawet do zaburzeń świadomości, majaczenia i śpiączki. U takich osób wzrasta czynność serca, pojawia się szybsze oddychanie, spada ciśnienie tętnicze. Skóra osoby w osłabieniu cieplnym bywa blada, chłodna i spocona, natomiast w udarze cieplnym jest z reguły gorąca i czerwona. Podczas udaru słonecznego podnosi się ciśnienie krwi, puls przyspiesza, a temperatura ciała wzrasta, czasem przekraczając 39–40°C. Osoba, która przechodzi udar, często ma dreszcze, boli ją głowa i zaczyna dziwnie mówić. Czasami na skórze takiej osoby widać bąble, naskórek jest wyraźnie przesuszony i szorstki, skóra twarzy staje się czerwona. Do tego mogą dojść zawroty głowy, a nawet utrata przytomności lub zaburzenia świadomości.

Wpływ temperatury na ludzki organizm ma niebagatelne znaczenie

Jesteśmy organizmami stałocieplnymi, dlatego podwyższona temperatura otoczenia przyspiesza reakcje metaboliczne i grozi nieodwracalnymi zmianami w strukturze białek, które tworzą ludzkie ciało, powodując ich niszczenie. Dlatego udar słoneczny może zagrażać życiu. Gdy temperatura ciała przekracza 41–42°C może dojść do zaburzeń czynności przewodu pokarmowego i uszkodzenia wątroby. Częstym objawem udaru cieplnego jest także niewydolność nerek oraz zaburzenia hematologiczne i układu krzepnięcia krwi. W najgorszym wypadku udar słoneczny (cieplny) może stać się przyczyną niewydolności wielonarządowej i śmierci.

Co robić, gdy do udaru już dojdzie?

Konieczne jest schłodzenie ciała i odpowiednie nawodnienie organizmu. Ważne jest, by nie robić tego gwałtownie. Najlepiej przenieść się w zacienione, chłodne i przewiewne miejsce. Położyć się lub usiąść, a na głowę i kark przykładać zimne kompresy z wody. Okłady z lodu są raczej nie wskazane, ponieważ w zetknięciu z rozgrzanym ciałem mogą spowodować szok termiczny. Należy pamiętać, że zbyt zimne okłady mogą przynieść odwrotne efekty, utrudniając utratę ciepła. Dzieje się tak na skutek obkurczenia pod wpływem zimna naczyń krwionośnych i wywołania drżenia mięśniowego. Skutecznym zabiegiem jest zatem obłożenie całego ciała wilgotnymi i chłodnymi ręcznikami. Ulgę przyniesie także chłodny prysznic lub kąpiel. Konieczne jest również picie dużej ilości chłodnej, niegazowanej wody z odrobiną soku owocowego lub soli, aby uzupełnić poziom elektrolitów w organizmie. Bardzo dobrze sprowadzą się specjalnie preparaty nawadniające dostępne w aptekach. Jadąc na urlop, warto się w nie zaopatrzyć. Specjaliści nie polecają natomiast picia kawy, herbaty lub innych napojów zawierających kofeinę. Bezwzględnie odradza się picie alkoholu. W przypadku poparzeń skórnych powinniśmy łagodzić podrażnienie i stan zapalny środkami o działaniu chłodzącym, nawilżającym i regenerującym. Jeśli objawy nie ustępują lub jeśli są bardzo mocno nasilone, należy skontaktować się z lekarzem.

Co robić, aby uniknąć udaru słonecznego?

Jednorazowo nie należy wystawiać się na promienie słoneczne dłużej niż przez 10–20 minut, a po tym czasie choć na chwilę schronić się w cieniu. Wystarczy, jeśli będzie to cień dawany przez parasol lub parawan. Najlepiej szukać miejsc z przewiewem, nawet jeśli będzie on delikatny. Co jeszcze? Trzeba pić dużo wody. W upały warto znacznie zwiększyć zalecaną dzienną dawkę, czyli zamiast 1,5–2 litrów wypijać nawet dwa razy tyle. Alkohol jest w tym przypadku wysoce niewskazany. Nie można też zapominać o ochronie głowy przewiewną czapką, chustą lub innym nakryciem. Dobrze jest ubrać się w cienkie ubrania z długimi rękawami i nogawkami, oczywiście uszyte z naturalnych tkanin – bawełny czy lnu. Będą one lepiej chronić nas przed przegrzaniem niż jakikolwiek filtr, nawet ten z najwyższą ochroną przeciwsłoneczną.
Rozmowa z Agnieszką Łucjanek – psycholożką, terapeutką, koordynatorką merytoryczną Pozaszkolnej Placówki Specjalistycznej SCOLAR. Pracuje w Poradni dla dzieci z Autyzmem i ich Rodz...
3492 Odsłony
Cała prawda o dietetycznym detoksie.Raz na jakiś czas nachodzi nas nieodparta ochota na „odtrucie" lub „oczyszczenie" organizmu z nagromadzonych toksyn. Z reguły w okolicach świąt ...
2994 Odsłony
Gelotolodzy, czyli naukowcy zajmujący się badaniem śmiechu przekonują, że uśmiech na twarzy może podnieść odporność organizmu, skrócić okres rekonwalescencji po chorobie i przedłuż...
2639 Odsłony
​Popularne diety kuszą obietnicą szybkiej utraty zbędnych kilogramów. Czy redukcja masy ciała i efekt jo-jo stanowią nieodłączny duet?W ponad 90 proc. przypadków za otyłość i nadwa...
2593 Odsłony
Na łamach magazynu naukowego „Journal of Personality and Social Psychology" badacze z University of British Columbia poinformowali, że wdychanie naturalnego zapachu partnera może p...
2461 Odsłony
Niskie temperatury na zewnątrz, przesuszone, gorące powietrze we wnętrzach, noszenie czapek oraz kapryśna i wietrzna aura sprawiają, że kondycja włosów po zimie pozostawia wie...
2396 Odsłony
PROGRAM PROWADZONY PRZEZ CENTRALĘ FARMACEUTYCZNĄ CEFARM SA  logotype cefarm