Przebarwienia zębów – przyczyny i środki zaradcze

przebarwienia-zbw-
Naturalny kolor zębów może wahać się od koloru śnieżnobiałego w przypadku zębów mlecznych, przez szaroniebieski do żółtobrunatnego w przypadku zębów stałych. Ich barwa jest uzależniona od stopnia mineralizacji i grubości poszczególnych warstw uzębienia. Bywa, że kolor zmienia się w obrębie jednego zęba. Im jesteśmy starsi, tym nasze zęby stają się coraz ciemniejsze. Prawie każdy dorosły ma mniej lub bardziej nasilone przebarwienia zębów. Natężenie postępujących zmian jest uzależnione w dużej mierze od stylu życia, diety, zdrowia zębów i zachowywanej higieny jamy ustnej. Dodatkowo przebarwienia pojawiają się w wyniku leczenia kanałowego, rozwoju próchnicy, gromadzenia się na powierzchni zęba substancji barwiących. Na kolor zębów wpływa również rodzaj materiału, jaki został użyty do ich rekonstrukcji na przykład srebrne wypełnienia amalgamatowe lub korony mające podbudowę metalową.

Przyczyny powstawania plam na zębach dzieli się na wewnątrzpochodne i zewnątrzpochodne

Zewnątrzpochodne działają na ząb od zewnątrz – są to przede wszystkim barwniki, które dostają się do jamy ustnej razem z jedzeniem, napojami, lekami czy używkami. Za ich sprawą dochodzi do przebarwienia cienkiej błonki pokrywającej zęby oraz powierzchownych warstw szkliwa, stąd łatwiej je usunąć. Duża ilość substancji smolistych zawartych z dymie papierosowym w bardzo krótkim czasie odkłada się na powierzchniach zębów, skutkując powstaniem ciemnego, brunatnego nalotu w okolicy szyjki zęba. Kawa, herbata, cola wywołują przebarwienia żółte lub brązowe. Zmiana koloru uzębienia może też być wynikiem spożywania określonych pokarmów, takich jak borówki czy porzeczki, lub długotrwałego stosowania leków zawierających na przykład chlorheksydynę, cetylopirydynę, sanguinarynę czy listerynę. Na powierzchni zęba uwidaczniają się wtedy żółtobrązowe lub czarne plamki. Podobne efekty obserwuje się w przypadku doustnie przyjmowanych preparatów żelaza.

Przebarwienia mogą mieć także charakter wewnątrzpochodny

Dzieli się je na ogólnoustrojowe i miejscowe. Te ogólnoustrojowe obserwuje się u dzieci oraz nastolatków, ponieważ dotyczą one rozwijających się zębów. Przebarwienia wewnątrzpochodne mogą być związane z wrodzonymi zaburzeniami budowy szkliwa lub zębiny (na przykład odontodysplazja, niecałkowity rozwój szkliwa, niecałkowity rozwój zębiny), jak również z chorobami, takimi jak hiperbilirubinemia, wrodzona porfiria, alkaptonuria, cystowe zwłóknienie trzustki, zaburzenia gruczołów wydzielania wewnętrznego (w niedoczynności tarczycy zęby stałe są mlecznobiałe, a w nadczynności tarczycy niebieskobiałe). Żółtaczka noworodków objawia się żółtobrązowymi przebarwieniami na zębach mlecznych. Choroba hemolityczna zmienia kolor zębów – od żółtego do brązowego lub nawet czarnego. Niedrożność przewodów żółciowych skutkuje zielonymi przebarwieniami na zębach. Natomiast porfiria różowo- lub ciemnobrązowymi. Miejscowe przebarwienia na zębach mogą być wynikiem urazu, w wyniku którego dochodzi do wynaczynienia krwi wewnątrz zęba i jego zabarwienia na kolor różowy. W przypadku obumarcia miazgi ząb przebarwia się na kolor ciemnoszary. Także wypełnienia amalgamatowe (srebrne plomby) powodują szare przebarwienia otaczających struktur. Z kolei białe plamki pojawiające się pomiędzy zębami stanowią najczęściej oznakę rozpoczynającej się w tym miejscu próchnicy. Miejscowe ścieranie zębów powoduje zaś odsłonięcie zębiny posiadającej żółtą barwę i dodatkowo chłonącej barwniki z otoczenia, co powoduje jej ciemnienie.

Co robić w momencie pojawienia się przebarwień?

Niestety, jedynym możliwym postępowaniem w tym przypadku jest wizyta u stomatologa. Absolutnie zabronione są chałupnicze sposoby wybielania wykorzystujące środki nieprzeznaczone do stosowania na zęby, na przykład sodę oczyszczoną, ocet czy kwasek cytrynowy, ponieważ prowadzą one do nieodwracalnych uszkodzeń szkliwa. Jeśli mamy do czynienia z tzw. przebarwieniami zewnątrzpochodnymi, stomatolog będzie musiał przeprowadzić zabieg usunięcia kamienia nazębnego i nalotów, na przykład za pomocą skalera ultradźwiękowego i piaskarki lub szczoteczki/gumki z pastą zawierającą pumeks. Jeśli okaże się, że zęby z wiekiem przybrały ciemniejszy odcień, to po usunięciu kamienia nazębnego i nalotów będzie można przystąpić do zabiegu wybielania zębów. Do najczęściej stosowanych należą specjalne żele wyciskane do przygotowanych nakładek, które zakłada się na zęby (najczęściej na noc) przez kilka do kilkunastu dni. Wybielanie przebarwień na zębach może także polegać na nałożeniu przez dentystę żelu wybielającego, na który kierowane jest światło specjalnej lampy aktywującej żel. Najbardziej trwałe efekty uzyskuje się, jeśli wybielanie przebiega stopniowo. Każda z metod wybielania ma swoich zwolenników i przeciwników. Obie wywołują nieprzyjemne doznania. Może to być lekka nadwrażliwość zębów na zimno, uczucie kłucia aż do bólu. Zazwyczaj te nieprzyjemne objawy mijają do 24 godzin po zakończeniu wybielania. Efekt wybielania zębów żywych, podobnie jak w przypadku wybielania zębów martwych, jest trudny do przewidzenia z góry i utrzymuje się od 6 miesięcy do kilku lat. W przypadku zębów przebarwionych przez próchnicę lub materiał wypełniający (amalgamat) najczęściej wystarczy je usunąć oraz wypełnić ząb, na przykład światłoutwardzalnym materiałem kompozytowym, czyli materiałem w kolorze zęba. Ostatnim, bardziej radykalnym sposobem poprawy estetyki zębów jest zastosowanie licówek i koron porcelanowych. d

Co robić, aby uniknąć przebarwień? 

Podstawowym czynnikiem umożliwiającym zachowanie nieprzebarwionych zębów jest higiena jamy ustnej, właściwa dieta, rezygnacja z używek, takich jak wyroby tytoniowe. Dentyści przypominają, by myć zęby po każdym posiłku. Oprócz szczoteczki i pasty warto w tym celu stosować nić dentystyczną oraz płyn do płukania jamy ustnej. Po wypiciu kawy, wina lub herbaty koniecznie należy przepłukać usta. Odpowiednio prowadzona profilaktyka zmniejszy ryzyko odkładania się nalotów i kamienia. Ponadto obniży częstość występowania próchnicy – a co za tym idzie – ryzyko przebarwień zębów związanych z próchnicą i jej leczeniem (obecnością zastosowanego materiału wypełniającego oraz przebarwień zębów leczonych kanałowo). Niestety w przypadku ciemnego koloru szkliwa jedyną możliwością zmiany koloru jest wybielenie zębów albo zastosowanie bardziej zdecydowanych metod, takich jak wspomniane już licówki i korony protetyczne.
Rozmowa z Agnieszką Łucjanek – psycholożką, terapeutką, koordynatorką merytoryczną Pozaszkolnej Placówki Specjalistycznej SCOLAR. Pracuje w Poradni dla dzieci z Autyzmem i ich Rodz...
4180 Odsłony
Do wszechobecnej reklamy piwa zdążyliśmy się już przyzwyczaić. Gdzie się obejrzeć, napotykamy komunikat – piwo gasi pragnienie, integruje, bawi, relaksuje i świetnie smakuje. W pow...
3762 Odsłony
Cała prawda o dietetycznym detoksie.Raz na jakiś czas nachodzi nas nieodparta ochota na „odtrucie" lub „oczyszczenie" organizmu z nagromadzonych toksyn. Z reguły w okolicach świąt ...
3546 Odsłony
Gelotolodzy, czyli naukowcy zajmujący się badaniem śmiechu przekonują, że uśmiech na twarzy może podnieść odporność organizmu, skrócić okres rekonwalescencji po chorobie i przedłuż...
3181 Odsłony
​Popularne diety kuszą obietnicą szybkiej utraty zbędnych kilogramów. Czy redukcja masy ciała i efekt jo-jo stanowią nieodłączny duet?W ponad 90 proc. przypadków za otyłość i nadwa...
3127 Odsłony
Na łamach magazynu naukowego „Journal of Personality and Social Psychology" badacze z University of British Columbia poinformowali, że wdychanie naturalnego zapachu partnera może p...
2989 Odsłony
PROGRAM PROWADZONY PRZEZ CENTRALĘ FARMACEUTYCZNĄ CEFARM SA  logotype cefarm