ABCD(E) czerniaka

8 sierpnia 2017

Czerniak to nowotwór złośliwy, który wywodzi się z komórek barwnikowych wytwarzających melaninę, tzw. Melanocytów. Niska wykrywalność choroby oraz wysoka jej śmiertelność to sygnał, że znamion barwnikowych nie należy bagatelizować.

Podwyższone ryzyko zachorowania występuje szczególnie u osób posiadających liczne wrodzone znamiona. W grupie ryzyka znajdują się także osoby o jasnej karnacji, rudych lub blond włosach, niebieskich oczach i piegach. Skóra o takim fenotypie łatwiej ulega poparzeniom słonecznym i przepuszcza więcej promieni UV, co sprzyja powstawaniu choroby. Pod regularną opieką dermatologa powinni znajdować się także pacjenci, u których w rodzinie wystąpił w przeszłości czerniak lub zdiagnozowano inny nowotwór.

Profilaktyka

By zmniejszyć ryzyko wystąpienia choroby, należy przede wszystkim unikać długotrwałej ekspozycji na promienie słoneczne i stosować kosmetyki do opalania z wysokim filtrem (co najmniej SPF 30) chroniącym przed promieniami UVA i UVB. Warto też pamiętać o zakładaniu okularów przeciwsłonecznych i nakryciu głowy oraz zrezygnować z wizyt w solarium. Ważna jest samokontrola poprzez regularną obserwację znamion występujących na ciele. Czerniak najczęściej rozwija się w obrębie skóry, także owłosionej, ale może powstawać również w gałce ocznej, na błonie śluzowej jamy ustnej, narządach płciowych czy odbycie. Szczególną uwagę należy zwrócić na zmiany barwnikowe występujące w miejscach nietypowych, np. wargi, stopy, palce, dłonie, okolice podsutkowe. Pieprzyki tego typu pod wpływem częstego drażnienia, np. przez ubranie, mogą mieć tendencję do transformacji w nowotwór złośliwy. Gdy długo posiadane znamię zaczyna się znacząco powiększać, zmienia kształt lub wydobywa się z niego wydzielina czy krew, należy udać się do dermatologa celem konsultacji. Niepokojącymi sygnałami są również swędzenie, bolesność czy zmiana koloru znamienia.

Wczesna diagnoza

W przypadku wykrycia czerniaka kluczową rolę odgrywa wczesna diagnoza. Przede wszystkim należy dokonywać regularnej samokontroli – przy pomocy systemu ABCD(E). Pojawiające się wątpliwości najlepiej wyjaśnić z lekarzem. Dermatolog lub onkolog za pomocą dermatoskopu ma możliwość obejrzenia znamion w powiększeniu, co ułatwia różnicowanie zmian łagodnych od złośliwych. W przypadku podejrzenia nowotworu przeprowadza się biopsję (wycięcie znamienia wraz z marginesem niezmienionej skóry) oraz badanie histopatologiczne, których wyniki decydują o podjęciu kolejnych kroków postępowania. W przypadku potwierdzenia złośliwego charakteru zmiany dostosowuje się odpowiednie leczenie (z chemioterapią i immunoterapią włącznie) w zależności od stwierdzonego stadium choroby. Całkowite wycięcie czerniaka w początkowym stadium daje szansę na wyleczenie u około 80 proc. chorych. Statystyki pokazują jednak, że aż 30 proc. pacjentów zaczyna terapię w stadiach zaawansowanych. Średnia długość przeżycia w takim przypadku wynosi zaledwie pół roku, a odsetek umieralności w ciągu roku sięga 75 proc. Przy około 3 tys. nowych zachorowań rocznie umiera ponad 1 tys. osób.

Jak wykryć czerniaka?

Kliknij, aby powiększyć

Czerniak_jak_rozpoznacTekst: Marta Grabiec
Artykuł pochodzi z wakacyjnego wydania magazynu „Strefa Zdrowia dla Każdego”