Bój z bólem

10 października 2017

Na rynku sprzedawanych jest wiele leków przeciwbólowych dostępnych bez recepty. Jak odnaleźć się w ich gąszczu i jak dobrać najbardziej skuteczny oraz najbezpieczniejszy środek na naszą dolegliwość?

Międzynarodowe Towarzystwo Badania Bólu (fizycznego) definiuje ból jako „subiektywne, przykre i negatywne wrażenie zmysłowe i emocjonalne powstające pod wpływem bodźców uszkadzających tkankę lub zagrażających jej uszkodzeniem”. Niewątpliwie jest to nieprzyjemne uczucie, które mocno nas ogranicza, obniżając jednocześnie nasze psychiczne samopoczucie. Ból spełnia jednak niezwykle istotną rolą w ludzkim organizmie. Jest pierwszym sygnałem informującym, że coś złego dzieje się w naszym ciele. To właśnie on często inicjuje wizytę u specjalisty. Oferta leków przeciwbólowych dostępnych bez recepty jest bardzo bogata, dlatego podpowiadamy, jak dobrać ten odpowiedni do konkretnego bólu.

Paracetamol

Najpopularniejszy na rynku środek uśmierzający ból, występujący w licznych produktach o różnym działaniu. Stąd, jeśli zażywasz kilka farmaceutyków naraz, sprawdź ich skład, by nie- świadomie nie przedawkować zalecanej dawki paracetamolu (4g/24 godz.)! Najczęściej zalecany przy różnorodnych bólach, raczej o słabym lub średnim nasileniu oraz przeziębieniach i grypach, gdyż charakteryzuje się także działaniem przeciwgorączkowym. Przeciwbólowe działanie paracetamolu polega na blokowaniu substancji aktywujących receptory bólu w głowie i tkance mięśniowej. Uchodzi za bardzo bezpieczny, gdyż nie uczula i nie koliduje ze środkami przeciwzakrzepowymi. Paracetamol można śmiało podawać zarówno dzieciom powyżej trzeciego miesiąca życia, jak i osobom z problemami żołądkowymi. Jednak stosowany przewlekle może uszkodzić pracę nerek i wątroby. Tej drugiej w szczególności, gdy zmiesza się go z alkoholem. Tabletka przeciwbólowa zaczyna działać dopiero po godzinie od przyjęcia i utrzymuje się do pięciu godzin. By zwiększyć jej siłę, często miesza się paracetamol z kofeiną lub kodeiną, które z kolei podwyższają ciśnienie.

Ibuprofen

W ofercie aptek spotyka się go w dwóch wersjach – 200 i 400 mg w preparatach o działaniu przeciwbólowym (słabe i umiarkowane natężenie), przeciwzapalnym oraz obniżającym gorączkę. Przy silniejszych bólach wspomaga go się kodeiną lub opisanym powyżej paracetamolem. Z kolei nigdy nie łączy się go z aspiryną czy kwasem acetylosalicylowym, ponieważ leki działają sprzecznie i wzajemnie osłabiają swoje działanie. Osoby łatwo uczulające się, kobiety w ciąży, osoby ze stwierdzoną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy, z niewydolnością wątroby, nerek i serca oraz z nadciśnieniem i zaburzeniami krążenia nie powinny stosować tego preparatu. Ze względu na możliwość wystąpienia powikłań leku nie podaje się dzieciom do 12. roku życia i osobom starszym. Środek przyjmuj zawsze po jedzeniu, popijając go wodą. Efekt terapeutyczny zaczyna się już po 30 min od zażycia i utrzymuje się w granicach od 4 do 6 godz. Ibuprofen działa na znacznie głębszym poziomie niż paracetamol, gdyż jego efekt polega na hamowaniu aktywności enzymów wpływających na hormony tkankowe. Po 24 godz. ludzki organizm całkowicie pozbywa go się wraz z moczem. Maksymalna dawka to 1200 mg na dobę.

Naproxen

Na rynku uchodzi za stosunkowo silny preparat przeciwbólowy i przeciwgorączkowy o wydłużonym działaniu od 8 do 12 godz. (należy stosować maksymalnie dwa razy na dobę). Stąd polecany jest przy długotrwałych i silnych dolegliwościach, takich jak ból menstruacyjny, krzyża, zębów czy stawów oraz w przypadku infekcji, przeziębienia i grypy. Do grupy przeciwwskazań w jego stosowaniu zalicza się chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy, karmienie piersią oraz uczulenie na leki przeciwzapalne i kwas acetylosalicylowy. Skuteczność naproxenu porównuje się do ibuprofenu z uwagi na długie działanie, choć preparat działa na tym samych zasadach co paracetamol.

Matamizol sodu

Środek znany jako pyralgina charakteryzujący się działaniem przeciwbólowym, przeciwgorączkowym, przeciwzapalnym oraz delikatnie rozkurczowym. W sytuacji gdy inne leki obniżające gorączkę zawodzą, zwykle u osób dorosłych sięga się po matamizol sodu. W ciągu doby można przyjąć do sześciu tabletek w jednorazowych dawkach po jednej lub maksymalnie dwie, nie dłużej niż przez siedem dni. Wskazaniem do jego stosowania są silne bóle o różnym pochodzeniu. Pyralginy zakazuje się kobietom w ciąży i karmiącym piersią oraz osobom z niewydolnością nerek i wątroby. Astma i z niedobór krwinek białych i granulocytów to kolejne przeciwwskazania w stosowaniu preparatu.

Kwas acetylosalicylowy

Środek ten najczęściej występuje w produktach o działaniu przeciwbólowym oraz przeciwzakrzepowym. Posiada także właściwości przydatne w walce z infekcjami i gorączką. Warto dodać, że małe dawki kwasu acetylosalicylowego podawane codziennie chronią przed zawałem serca, gdyż kwas ten hamuje agregację płytek krwi. Dlatego przed jakimkolwiek zabiegiem chirurgicznym niezwykle ważne jest, by poinformować lekarza o jego przyjmowaniu. Jest dość niebezpiecznym farmaceutykiem, bo często może wywoływać uczulenia. Dlatego wśród osób, które nie powinny go stosować, są matki karmiące piersią, dzieci poniżej 12. roku życia, osoby cierpiące na wrzody żołądka, dwunastnicy, skazę krwotoczną oraz z niewydolnością serca, wątroby i nerek. Lek zaleca się przyjmować zawsze po posiłku i popijać go dużą ilością wody. Maksymalna dawka to 4 g na dobę.

Inne

Od niedawna w polskich aptekach dostępny jest bez recepty meloxicam, stosowany najczęściej w bólach kostno-stawowych i mięśniowych w przebiegu chorób reumatoidalnych i zwyrodnieniowych stawów, bo ma silne działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Dość znanym preparatem jest także diklofenak, głównie stosowany w przypadku bólów reumatycznych, mięśniowych, krzyżowych, zębów i miesiączkowych.

Ewa Chmielarz
Artykuł pochodzi z październikowego wydania „Strefy Zdrowia dla Każdego”