Jak przetrwać jesień z wrzodami

14 października 2013

Jesienią osoby cierpiące na wrzody żołądka czują się najgorzej. Są jednak sposoby zarówno farmakologiczne, jak i domowe, dzięki którym można przetrwać ten trudny czas.

Dlaczego to właśnie jesień jest najgorszą porą roku dla tzw. wrzodowców, lekarze nie wiedzą. Jest to jednak okres wyraźnego nasilenia się wrzodowych dolegliwości i zaostrzenia choroby. Wiadomo na szczęście, jak łagodzić objawy i skutecznie leczyć wrzody żołądka i dwunastnicy, które są najczęstszym w naszym kraju schorzeniem gastrologicznym. Cierpi na nie 5-10% dorosłych Polaków.

Niepokojące objawy

Wrzody są dolegliwością przewlekłą. Nie wszyscy od razu zauważają objawy, szczególnie że początkowy okres choroby może mieć przebieg całkowicie bezbolesny. Czasem przypomina nadkwaśność żołądka i objawia się zgagą (uczucie pieczenia lub palenia w przełyku i za mostkiem), nieprzyjemnym, gorzko-kwaśnym smakiem w jamie ustnej, odbijaniem, wzdęciami. To, co powinno nas zmobilizować do pójścia do gastrologa, to ból w nadbrzuszu. Przy wrzodach żołądka odczuwa się go zazwyczaj 1-3 godziny po jedzeniu, zwłaszcza ostrych i kwaśnych potraw.

W owrzodzeniu dwunastnicy (pierwszy, wychodzący bezpośrednio z żołądka odcinek jelita cienkiego) ból pojawia się zazwyczaj, kiedy jesteśmy głodni, pomiędzy posiłkami lub w środku nocy. Może być także odczuwany w okolicy kręgosłupa na poziomie łopatek. Z powodu wrzodu dwunastnicy mężczyźni chorują ponad dwukrotnie częściej niż kobiety.

Przyczyna choroby

Za ok. 90% wrzodów dwunastnicy i ok. 70% wrzodów żołądka odpowiada bakteria Helicobacter pylori. Zarażenie następuje drogą pokarmową (zanieczyszczone pożywienie, skażona woda, złe warunki sanitarne, brudne ręce) albo od innego człowieka (bakteria występuje w ślinie, w kale, na płytce nazębnej). Helicobacter pylori umie przetrwać wiele lat w kwaśnym środowisku żołądka. Zakażenie nią może powodować zapalenie błony śluzowej żołądka i dwunastnicy, które następnie przechodzi w fazę przewlekłą. Powikłaniem tego zapalenia są właśnie wrzody.

Choroba wrzodowa może być także uwarunkowana genetycznie. Co ciekawe, wrzody dwunastnicy częściej występują u osób z grupą krwi 0. Wrzody żołądka mogą też powstawać na skutek długotrwałego przyjmowania niektórych leków, m.in. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (większość leków przeciwbólowych). Powodują one uszkodzenie komórek nabłonka – warstwy ochronnej żołądka. Warto dodać, że palenie papierosów może także wpływać na powstawanie wrzodów, zaostrzanie się choroby, jej nawroty i trudniejsze gojenie się wrzodu. Także alkohol, niewłaściwa dieta i stres mogą wzmagać objawy choroby i utrudniać leczenie.

Lekarskie rozpoznanie

Chorobę wrzodową diagnozuje lekarz na podstawie gastroskopii, inaczej endoskopii. Badanie polega na wprowadzeniu przez gardło (znieczulone 10% roztworem lidokainy) wziernika do żołądka i dwunastnicy. Gastroskop wyposażony jest w oświetlacze i obiektyw wideokamery, które pozwalają lekarzowi na dokładne obejrzenie narządów. Podczas badania pobierany jest także wycinek błony śluzowej żołądka do diagnozy, aby wykluczyć chorobę nowotworową.

Wycinki z dwunastnicy lekarz pobiera tylko wówczas, gdy jako przyczynę wykluczył już wcześniej zakażenie Helicobacter pylori. Obecność bakterii można potwierdzić za pomocą testów nieinwazyjnych: na obecność antygenów w kale (dokładność do 90%) lub oddechowego (dokładność ok. 95%) oraz serologicznego wykrywającego obecność przeciwciał.

Metody leczenia

W przypadku gdy za rozwój wrzodów odpowiedzialna jest bakteria, lekarz przepisuje pacjentowi antybiotyki wraz z lekami zmniejszającymi wydzielanie kwasu solnego w żołądku i działającymi osłonowo na śluzówkę. W niektórych przypadkach konieczne jest jednak leczenie operacyjne.

Wrzody są chorobą przewlekłą i leczenie jej może trwać nawet kilka lat. Ważnym elementem terapii jest przestrzeganie odpowiedniej diety. W okresie ostrych dolegliwości należy pić dużo ciepłych, ale nie gorących napojów. Najlepsza jest lekka herbata, szczególnie zielona liściasta oraz napary z ziół. Ulgę we wszelkich dolegliwościach wrzodowych przynosi spożywanie siemienia lnianego. Nasiona można przygotowywać na wiele sposobów, np. zmielone dodawać do zup lub sałatek. Można też zalać kilka łyżek siemienia ciepłą wodą na noc i jeść następnego dnia po łyżce przed każdym posiłkiem. W diecie chorego wskazane są małe, częste i regularne posiłki. Powinny składać się one z lekkostrawnych, gotowanych potraw, aby nie podrażniały uszkodzonej błony śluzowej żołądka. Najlepsze są warzywne zupy przecierane, musy owocowe, twarogi, chude mięso, lekko czerstwe pszenne bułki. Z diety należy wykluczyć kawę i mocną herbatę, czekoladę, napoje gazowane, cebulę oraz tłuste i ciężkostrawne (np. smażone) dania. Powinno się także unikać ostrych przypraw, ponieważ wzmagają wydzielanie soków żołądkowych i nasilają chorobę wrzodową. Nie powinno się pić alkoholu ani palić papierosów. Alkohol drażni błonę śluzową, a nikotyna wpływa szkodliwie na ukrwienie żołądka i dwunastnicy.