Probiotyki – fakty i mity

29 stycznia 2018

O probiotykach słyszymy coraz częściej nie tylko z ust lekarzy, ale przede wszystkim za sprawą reklam produktów o działaniu probiotycznym. Jednocześnie wraz z rosnącą popularnością pojawia się na ich temat wiele mylnych przekonań.

Czym są probiotyki?

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje probiotyki jako preparaty lub produkty żywnościowe zawierające pojedyncze lub mieszane hodowle żywych drobnoustrojów, które wywierają korzystny efekt na zdrowie, jeżeli zostały podane w odpowiedniej ilości i w postaci odpowiedniego szczepu.
Główne zalety:
• ułatwiają proces trawienia
• zwiększają wchłanianie witamin i minerałów
• chronią mikroflorę jelitową
• wiele z nich zwiększa odporność organizmu
• obniżają poziom cholesterolu
• syntezują niektóre witaminy z grupy B oraz witaminę K

Probiotyki są w pełni bezpieczne – MIT

Choć probiotyki, które sprzedawane są jako suplementy diety, zwykle występują w niewielkiej, bezpiecznej dla człowieka dawce, mogą niekiedy wykazywać efekty uboczne. Najczęstsze z nich to reakcje alergiczne zarówno na sam probiotyk, jak i inne składniki preparatu, żywności lub suplementu. Mogą występować też nadmierne gazowanie w jelitach, wzdęcia oraz dyskomfort brzuszny. U osób z uszkodzoną śluzówką nabłonka jelitowego w rzadkich wypadkach mogą wystąpić infekcje. Należy pamiętać, że probiotyki, zarówno te w produktach spożywczych, jak i w postaci preparatów farmaceutycznych, nie są lekami i nie podlegają regulacjom prawnym. To, w jaki sposób działają, może zależeć od danego szczepu bakterii, a także składników użytych do produkcji określonego preparatu probiotycznego. Zawsze należy zapoznać się z treścią ulotki i wybierać priobiotyki dostosowane do naszego problemu, a najlepiej przyjmować je po wyraźnym zaleceniu i wskazaniu przez lekarza.

Probiotyki powinniśmy przyjmować regularnie – MIT

Każdy z nas ma własne bakterie probiotyczne. Szacuje się, że w przewodzie pokarmowym człowieka występuje ponad 1000 różnych gatunków bakterii wchodzących w skład 45 rodzajów i 17 rodzin drobnoustrojów. Tworzą one jeden z najgęstszych naturalnych ekosystemów bakteryjnych odkrytych do tej pory, a ich masa to ponad 2 kg. Gdy ekosystem jelitowy działa dobrze, suplementacja probiotykami może jedynie doprowadzić do zachwiania jego równowagi. Ich przyjmowanie ma sens wtedy, gdy naturalna flora bakteryjna została zniszczona lub uszkodzona. Lepiej postawić na zdrową żywność i dietę zawierającą naturalne prebiotyki.

Probiotyki wzmacniają układ odpornościowy – FAKT/MIT

Wciąż nie zostało jednoznacznie udowodnione, że wszystkie probiotyczne bakterie efektywnie wzmacniają układ odpornościowy. Wyniki wielu przeprowadzonych badań pokazują, że probiotyki, poprzez utrzymanie prawidłowego składu mikroflory jelitowej, sprzyjają zachowaniu zrównoważonego poziomu odporności błon śluzowych. W konsekwencji więc wspomagają też system immunologiczny, gdyż 80 proc. immunoglobulin jest produkowanych w jelicie, a około 50 proc. limfocytów zlokalizowanych w tkankach do niego przyległych. Jednak ustalenie konkretnych schematów, dawek, zasad łączenia oraz pewnych ograniczeń w stosowaniu probiotyków wymaga dalszych analiz.

Probiotyki mogą pomóc w zwalczeniu biegunki – FAKT

To właśnie efektywność stosowania bakterii probiotycznych w terapii biegunek różnego pochodzenia jest udokumentowana najlepiej. Ważne jednak, by rodzaj probiotyków był dobrany ze względu na przyczynę i rodzaj biegunki. Probiotyki mogę pełnić wtedy rolę jedynie pomocniczą, nie lecząc samodzielnie, lub mogą być kluczowe w procesie terapeutycznym. Bardzo dobrze sprawdzają się zwłaszcza w leczeniu biegunek u dzieci. Probiotyki łagodzą też przebieg i skracają czas trwania tzw. biegunki podróżnych, która występuje u nawet 50 proc. wszystkich podróżujących do krajów tropikalnych.

Probiotyki są pomocne przy antybiotykoterapii – FAKT

Antybiotyki stosowane są w zwalczaniu silnych infekcji bakteryjnych, ale także w innych jednostkach chorobowych. Ich zażywanie wiąże się z występowaniem działań niepożądanych – zarówno u osób dorosłych, jak i dzieci. Jednym z nich jest również biegunka. Aby temu zapobiec niezbędne jest stosowanie właśnie probiotyków, które chronią florę jelitową w trakcie antybiotykoterapii, ale także pomagają odbudować ją po zakończonym leczeniu. Warto wiedzieć, że jej całkowite odtworzenie może trwać nawet pół roku. Tu również ważny jest rodzaj probiotyku. Niektóre dobroczynne bakterie giną bowiem pod wpływem antybiotyku lub mutują i wtedy mogą wręcz zaszkodzić.

Marta Kwaśniewicz
Artykuł pochodzi ze styczniowego wydania magazynu „Strefa Zdrowia dla Każdego”