Kangurowanie

8 grudnia 2017

Kangurowanie (ang. Kangaroo Mother Care, KMC) to bezpośredni kontakt skóry noworodka ze skórą mamy bądź taty. Metoda ta nie jest przelotnym trendem, lecz wynikiem wielu lat badań i obserwacji naukowców. Dlaczego kontakt fizyczny jest dla noworodka i jego rodziców tak ważny?

Dziecko podczas porodu przeżywa ogromny szok. Opuszczając macicę, trafia do środowiska, w którym zamiast płynu owodniowego znajduje się powietrze, jest też jaśniej i znacznie zimniej niż w brzuchu mamy. Bezpośrednio po porodzie noworodek ubrany w pieluszkę, skarpetki oraz czapeczkę kładziony jest w pozycji pionowej na odsłoniętej klatce piersiowej rodzica (pozycja „brzuch do brzucha”). Główka dziecka powinna znajdować na takiej wysokości, aby ucho dziecka znalazło się nad sercem rodzica. Dziecko słyszy wówczas bicie serca, jest kołysane podczas unoszenia się klatki piersiowej w trakcie oddychania oraz czuje zapach mamy lub taty. Wszystko to pomaga w adaptacji noworodka do nowych warunków oraz łagodzi stres okołoporodowy. Ponadto bezpośredni kontakt skóry noworodka ze skórą rodzica jest w stanie podnieść temperaturę dziecka nawet o dwa stopnie Celsjusza bądź, jeśli noworodkowi jest za ciepło, obniżyć ją. Kangurowanie zalecane jest przede wszystkim w przypadkach, gdy dziecko urodziło się przedwcześnie, poród był traumatycznym przeżyciem bądź zakończył się cesarskim cięciem.

Odrobina historii

Kangurowanie miało swój początek w Ameryce Południowej. Metodę tę po raz pierwszy zastosowali w 1978 r. dwaj kolumbijscy lekarze Edgar Rey i Hector Martinez w jednym ze szpitali w stolicy Kolumbii Bogocie. Kangurowanie było koniecznością ze względu na brak inkubatorów oraz dużą umieralność noworodków z powodu ciężkich zakażeń okołoporodowych. Lekarze zaobserwowali, że większość dzieci przebywających w bezpośredniej bliskości z rodzicem lepiej przybiera na wadze, mniej choruje, a ich rozwój psychomotoryczny przebiega prawidłowo. Dziś kangurowanie stosowane jest na całym świecie.

Korzyści dla dziecka

Kangurowanie wzmacnia więź, daje poczucie bezpieczeństwa oraz korzystnie wpływa na zdrowie malucha. Kontakt „skóra do skóry” przyczynia się do redukcji poziomu kortyzolu (hormonu stresu) u noworodka, związanego z porodem i działaniem bodźców zewnętrznych. Badania potwierdzają, że u dzieci urodzonych w 25. tygodniu ciąży kontakt ze skórą rodzica obniża poziom tego hormonu nawet o 60 proc. Co ciekawe, jego poziom maleje również u matki. Kangurowanie ułatwia zasypianie i przejście w sen głęboki, noworodek rzadziej płacze, obserwowany jest również szybszy przyrost jego masy ciała. Badania pokazują, że w trakcie kangurowania zmniejsza się ryzyko wystąpienia problemów ze strony układu krążenia, układu oddechowego i odpornościowego. Metoda ta pozytywnie wpływa również na rozwój neurologiczny dziecka; zwłaszcza na rozwój ciała migdałowatego, które odpowiedzialne jest m.in. za emocje, regulację uczucia głodu oraz zapamiętywanie. Po porodzie, zwłaszcza zakończonym cesarskim cięciem, dużo większą skuteczność stabilizacji stanu noworodka obserwuje się w czasie kangurowania w porównaniu z umieszczeniem go w inkubatorze.

Korzyści dla rodzica

Kontakt „skóra do skóry” powinien rozpocząć się bezpośrednio po urodzeniu. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) już w 2006 r. zalecała, by noworodki pierwsze 2 godz. życia spędzały w bezpośrednim kontakcie z ciałem rodzica. Dobrze, jeśli to mama podejmie pierwsze kangurowanie z uwagi na karmienie piersią. Jeśli nie jest to możliwe, pierwszy powinien kangurować tata. Jeżeli dziecko rodzi się poprzez cięcie cesarskie, to może ono spotkać się z mamą zaraz po przewiezieniu jej do sali pooperacyjnej. Kangurowanie ma dobroczynny wpływ na karmienie piersią – obserwowana jest zwiększona produkcja mleka. Matki więcej się uśmiechają i mają lepszy kontakt emocjonalny z maluchem. Bliski kontakt matka–dziecko zaraz po urodzeniu sprzyja rozbudzeniu instynktu macierzyńskiego. Ojcowie wykazują także większe zaangażowanie w opiekę i interakcje z dzieckiem. Dotyk jest potrzebny dziecku do prawidłowego rozwoju psychospołecznego oraz stymuluje rozwój jego funkcji poznawczych. Kangurowanie nie wymaga specjalistycznego przygotowania. Poza obecnością mamy lub taty potrzebny jest kocyk, czapeczka, skarpetki oraz pieluszka. Warto pamiętać, aby rodzic, który kanguruje, nie stosował na klatce piersiowej żadnych kosmetyków – balsamów, perfum, kremów, które mogą uczulić noworodka. Niewskazane jest golenie klatki piersiowej przez tatę, natomiast mama powinna podczas kangurowania zdjąć biustonosz. Dla większego komfortu rodziców zaleca się stosować koszulę, którą łatwo rozpiąć bez konieczności zdejmowania. Idealną pozycją do kangurowania dziecka jest pozycja leżąca lub półsiedząca.

CZY WIESZ, ŻE…
Od 2011 r. obowiązuje w Polsce rozporządzenie dotyczące opieki okołoporodowej, które gwarantuje rodzicom i dziecku kontakt „skóra do skóry” bezpośrednio po porodzie.

Artykuł pochodzi z grudniowego wydania magazynu „Strefa Zdrowia dla Każdego”