Najczęstsze zatrucia pokarmowe

20 czerwca 2016

Wysokie temperatury sprzyjają rozwojowi drobnoustrojów, które powodują zatrucia pokarmowe. Na co uważać i jak radzić sobie z tym problemem u dzieci?

Bakterie powodujące zatrucia pokarmowe mogą być przenoszone na żywność przez owady. Ich źródłem są też nieumyte ręce, którymi przygotowywane lub spożywane są posiłki. Najczęściej do niestrawności dochodzi w wyniku zjedzenia nieświeżej żywności, nieumytych owoców, warzyw, grzybów nieznanego pochodzenia, lodów, produktów rozmrażanych i powtórnie zamrażanych oraz artykułów mlecznych i mięsnych przechowywanych poza lodówką.

Najczęstsze patogeny zatrucia pokarmowego

  • salmonella – bakteria ta występuje w surowej żywności pochodzącej od zakażonych zwierząt, tj. w mleku, mięsie i jajach; przenoszona jest przez owady i gryzonie, ale można się nią zarazić także od chorego człowieka;
  • gronkowiec złocisty – jedzenie najczęściej zostaje skażone drogą kropelkową przez człowieka będącego nosicielem bakterii; przeważnie pożywką dla tego drobnoustroju są produkty wysoko węglowodanowe (ciastka, lody, kremy, galaretki owocowe) oraz gotowane mięso i ryby;
  • pałeczka okrężnicy – bakteria Escherichia coli, nazywana również kałową, przenoszona jest na żywność przez owady; najczęściej można ją znaleźć w surowym mięsie, mleku i nabiale, na niemytych owocach i warzywach oraz w wodzie pochodzącej z niepewnego źródła;
  • jad kiełbasiany – drobnoustrój Clostridium botulinum najczęściej znajduje się w źle przechowywanych przetworach mięsnych (np. wędliny, kiełbasy, produkty garmażeryjne) i rybnych;
  • listeria – tzw. bakteria lodówkowa namnaża się w niskich temperaturach; jej główną pożywką są produkty takie jak: mleko, lody, sery, warzywa, mięso i ryby;

Objawy

Pierwsze symptomy zatrucia pokarmowego występują u dziecka po ok. 6-8 godzinach od zakażenia. Są to najczęściej: bóle brzucha, biegunka, wymioty, czasem również wysypka, podwyższona temperatura ciała, osłabienie, a także niejednokrotnie pojawiające się w kale śluz lub/oraz krew. Często efektem biegunki i wymiotów jest też odwodnienie organizmu, które objawia się: małą ilością i ciemnym kolorem moczu, jasnym zabarwieniem i brakiem sprężystości skóry, suchością ust i języka czasami z białym nalotem, a u niemowląt także zapadniętym ciemiączkiem.

Woda dla zdrowia

Każde zatrucie pokarmowe u małego dziecka (do 6. miesiąca życia) najlepiej skonsultować z pediatrą. Maluchy są bowiem szczególnie narażone na szybkie odwodnienie, które jest dla nich bardzo niebezpieczne. Jeśli objawy nie są zbyt gwałtowne, niemowlęta mogą być bez przeszkód karmione piersią. Starszym dzieciom borykającym się z biegunką lub wymiotami, będącymi skutkiem zatrucia, należy podawać małymi porcjami wodę (np. łyżeczką lub dozownikiem do syropów) w krótkich odstępach czasu, co 5-10 minut. Warto stosować płyny wieloelektrolitowe, które uzupełniają niedobór płynów i minerałów oraz dodatkowo łagodzą odruch wymiotny. Ich dawkowanie uzależnione jest od wieku i wagi ciała dziecka. Zaleca się także przyjmowanie probiotyków i prebiotyków, które przywracają właściwą florę bakteryjną jelit. Jeśli dziecko ma apetyt, można podać mu tzw. marchwiankę lub kleik ryżowy, które działają przeciwbiegunkowo – nie należy jednak zmuszać do jedzenia. Najważniejsze, by dziecko przyjmowało płyny. Jeśli symptomy zatrucia utrzymują się dłużej niż dwa dni lub dziecko ma objawy odwodnienia, konieczna jest konsultacja z lekarzem i ewentualna hospitalizacja w celu podawania płynów przez kroplówkę.

Kilka wskazówek na zdrowe wakacje

Podstawową zasadą, dzięki której można uniknąć zatrucia pokarmowego, jest częste mycie rąk – zawsze przed posiłkiem, po skorzystaniu z toalety, po powrocie z podwórka czy po zabawie ze zwierzętami. Należy o tym stale przypominać dzieciom. Niezbędne jest również zachowanie należytej higieny w kuchni – na resztkach jedzenia pozostawionych na blacie czy na talerzach i w garnkach bardzo szybko namnażają się bakterie, dlatego konieczne jest sprzątanie i ich mycie po każdym posiłku. Przed podaniem maluchowi picia w bidonie lub butelce, trzeba dokładnie umyć każdy ich element (zwłaszcza ustniki i rurki) gorącą wodą z dodatkiem delikatnego detergentu. Podczas upałów nie powinno się spożywać jedzenia ani napojów mających tendencję do psucia się, a które przechowywane były przez dłuższy czas poza lodówką. Owoce i warzywa należy przechowywać pod przykryciem, tak aby uchronić je przed kontaktem z owadami, a przed podaniem dokładnie umyć pod strumieniem bieżącej wody. Podczas wakacyjnego wyjazdu najlepiej jeść posiłki wyłącznie w sprawdzonych miejscach oraz unikać konsumpcji owoców prosto z drzewa czy krzaka.

Tekst: Patrycja Mrowiec