Nocne moczenie

18 lipca 2016

Współcześnie wiadomo, że niekontrolowane oddawanie moczu podczas snu jest głównie problemem medycznym, a nie jak utrzymywano przez lata psychologicznym. Dotyczy on 50 mln dzieci na świecie. Jakie jest jego podłoże?

Nocne oddawanie moczu z medycznego punktu widzenia uznać należy za objaw nieprawidłowy i wymagający leczenia, jeśli pojawia się u maluchów powyżej 5. roku życia, które opanowały tzw. trening czystości. Skąd ta granica wiekowa? Właśnie w tym okresie u dzieci zazwyczaj pojawia się fizjologiczna umiejętność kontrolowania oddawania moczu w nocy. Mimowolne opróżnienie pęcherza u młodszych maluchów nie powinno więc budzić niepokoju. Najczęściej problem ten ustępuje samoistnie wraz z wiekiem. Jak wykazują statystki, kłopot ze wstrzymaniem mikcji nocą ma aż 16 proc. dzieci w wieku 6 lat, 11 proc. 7-latków, 2-3 proc. nastolatków i 1 proc. dorosłych.

Moczenie pierwotne czy wtórne?

pierwotnym izolowanym moczeniem nocnym mamy do czynienia, jeśli oddawanie moczu podczas snu nie ustępuje ok. 5. roku życia i trwa nieprzerwanie od urodzenia, nie powoduje zakłócenia ciągłości snu, nie towarzyszy mu moczenie w ciągu dnia, problem pojawiał się u krewnych i nie towarzyszą mu objawy mogące świadczyć o stanie chorobowym układu moczowo-płciowego. W sytuacji gdy dziecko bezwiednie oddaje mocz w czasie snu, ale wcześniej przez minimum 6 miesięcy prawidłowo kontrolowało nocą czynność pęcherza, mowa o wtórnym moczeniu nocnym. W tym przypadku problem może mieć podłoże m.in. chorobowe, dlatego nie powinno się go bagatelizować i jak najszybciej zgłosić się do lekarza, aby znaleźć właściwą przyczynę.

Zbyt niski poziom wazopresyny

Podłożem nadmiernej produkcji moczu podczas snu jest najczęściej zbyt niskie stężenie w organizmie wazopresyny, czyli substancji odpowiedzialnej za prawidłowe zagęszczenie oraz zmniejszenie diurezy (procesu wydzielania moczu) w nocy. U części dzieci produkcja tego organicznego związku chemicznego, określanego mianem hormonu antydiuretycznego, jest zbyt niska. W ich przypadku ilość wyprodukowanego nocą moczu przewyższa pojemność pęcherza moczowego (objętość pęcherza wzrasta wraz z wiekiem dziecka, ale nie zawsze proporcjonalnie).

Zbyt mocny sen

Duża grupa maluchów, które borykają się z problemem nocnego moczenia, zapada w bardzo głęboki sen i ma problemy z wybudzeniem się, gdy pęcherz moczowy jest przepełniony i należałoby skorzystać z toalety. W efekcie „przesypiają” one uczucie parcia i oddają mocz do łóżka. Wiele z nich, pomimo spania w mokrej piżamie oraz na zmoczonym prześcieradle i materacu nie budzi się aż do rana.

Zaburzenia czynności układu moczowego

Najczęściej podłożem wtórnego moczenia nocnego są czynnościowe lub anatomiczne zaburzenia oraz schorzenia układu moczowego. Podłożem problemu mogą być m.in. kamica układu moczowego, nieprawidłowa koordynacja mięśni wypieracza pęcherza oraz zwieracza cewki, a także zakażenia układu moczowego czy wielomocz.

Uporczywe zaparcia

Istotną rolę w patogenezie moczenia nocnego odgrywają także zaparcia. Wykazano, że zalegające w jelicie grubym masy stolcowe mogą uciskać pęcherz i zakłócać jego pełną kontrolę. Zdaniem lekarzy, wypróżnianie się dziecka rzadziej niż 3 razy w ciągu tygodnia powinno być pierwszym sygnałem, że jego dieta wymaga modyfikacji. Poprawę sytuacji powinno przynieść zlikwidowanie zaparć. Uregulowanie oddawania stolca możliwe jest m.in. przez zwiększenie podaży bogatych w błonnik świeżych owoców i warzyw oraz produktów pełnoziarnistych, a także intensyfikację nawodnienia organizmu.

Alergia pokarmowa

Badania brytyjskich naukowców wskazują na alergię jako częste źródło mimowolnego moczenia się. Czynnikami alergizującymi mogą być składniki pokarmowe, ale także pierze czy roztocza. U dziecka uczulonego występuje wyższy poziom stresu i złe samopoczucie płynące z działania alergenów, co znacznie pogarsza zdolności organizmu do regulacji własnych procesów fizjologicznych. Często po wykluczeniu ze środowiska szkodliwych substancji ustępują objawy alergii, w tym również moczenie nocne.

Maria Polak