Otyłość dziecięca – FAKTY I MITY

15 marca 2018

Otyłość dziecięca to problem, którego nie możemy bagatelizować. Według Światowej Organizacji Zdrowia w 2025 r. ok. 12 milionów dzieci na świecie będzie miało nieprawidłową tolerancję glukozy, 4 miliony zachoruje na cukrzycę typu 2,27 milionów będzie miało nadciśnienie, a u 38 milionów dojdzie do stłuszczenia wątroby lub nagromadzenia w niej szkodliwego tłuszczu.

Otyłość zapisana jest w genach – MIT

To prawda, że nasze geny odpowiedzialne są za metabolizm, sposób magazynowania tkanki tłuszczowej oraz typ sylwetki, który posiadamy. Musimy jednak zdawać sobie sprawę, że nawet odziedziczony „wolny metabolizm” z powodzeniem radzi sobie z rozkładem właściwiej dla niego dawki energii zawartej w dostarczonym pożywieniu. Problem zaczyna się, gdy jedzenia jest za dużo. Badania pokazują, że u prawie 90 proc. dzieci otyłych występuje tzw. nadwaga prosta, która związana jest z dodatnim bilansem energetycznym, a mówiąc wprost – która wynika z faktu, że pociechy jedzą zdecydowanie za dużo i niezdrowo.

Winę za otyłość dziecka ponoszą rodzice – FAKT

Dziecko uczy się w głównej mierze przez obserwację. Podpatrując, jak, kiedy i co rodzice jedzą i piją, wyrabia sobie własne nawyki i preferencje. Jeśli w domu je się tłusto, często, a na stole goszczą jedynie słodkie soki oraz kolorowe napoje gazowane, istnieje duże prawdopodobieństwo, że dziecko będzie miało problemy z otyłością. Badania pokazują, że bez świadomych zmian w trybie życia dzieci te borykają się z nadmierną wagą lub zaburzeniami odżywiania również w dorosłym życiu. Stąd bardzo ważny jest odpowiedni wybór produktów, które spożywa dziecko, ale również dawanie przez rodziców dobrego przykładu poprzez ich własny styl życia. Jeśli sami zmuszamy się do jedzenia warzyw czy zdrowych przekąsek – nie przekonamy do nich również dzieci i nie zaszczepimy w nich nawyku wybierania jedzenia dobrego dla ich organizmu. Specjaliści zauważają też inny niepokojący trend – często nawet jeśli rodzice dbają o prawidłową dietę pociechy w pierwszych latach jej życia, np. poprzez eliminację zbędnych cukrów czy przetworzonego jedzenia, zwykle zaczynają bagatelizować rolę zdrowej żywności, gdy dziecko dorasta i przestają zwracać uwagę na to, czy dominuje ona w jego diecie.

CZY WIESZ, ŻE…
• W Polsce otyłych jest 4–5 proc. dziewczynek i 3,5–5 proc. chłopców, a z nadwagą boryka się 7–11 proc. dziewczynek i 8–16 proc. chłopców.
• 53–90 proc. dzieci z otyłością zmaga się z nią także w dorosłym życiu.
• Dzieci spędzają około 60 proc. swojego dnia siedząc, najczęściej przeglądając internet. Ponad 80 proc. 15-letnich chłopców i 70 proc. dziewczynek w tym wieku spędza przed ekranem ponad dwie godziny dziennie

Otyłe dziecko musi przejść na restrykcyjną dietę – MIT

W przypadku dziecka z nadmierną masą ciała w pierwszej kolejności dokonuje się zmian w sposobie jego żywienia oraz w poziomie codziennej aktywności fizycznej. Młody organizm musi otrzymywać potrzebną mu do rozwoju dawkę kalorii, stąd niewskazane są wszelkie diety redukcyjne, tym bardziej restrykcyjne. Najlepszym wyjściem jest ustalenie wraz z dietetykiem dziennego zapotrzebowania energetycznego dziecka oraz zaplanowanie zbilansowanych posiłków, które ograniczą, ale nie wyeliminują węglowodanów z diety i zapewnią odpowiednią dawkę białek oraz tłuszczy. Tak skomponowana dieta oraz zwiększona dawka ruchu przy konsekwentnym i długofalowym działaniu jest skutecznym sposobem na redukcję masy ciała dziecka. Warto też pamiętać, że należy dążyć do zachowania zdrowego balansu, a nie do pełnej eliminacji z jadłospisu wszystkich produktów klasyfikowanych jako „niewartościowe”. Restrykcje w dłuższej mierze doprowadzają do zaniechania diety lub niezdrowych napadów objadania się.

Problem otyłego dziecka wiąże się z jego wyglądem i akceptacją – FAKT/MIT

Otyłe dzieci często mają problem z samoakceptacją i relacjami z rówieśnikami. Nieprzychylne uwagi, negatywna ocena własnego wyglądu, coraz większy rozdźwięk między odbiciem w lustrze a wizerunkiem „idealnego” ludzkiego ciała kreowanego w mediach, w skrajnych przypadkach może doprowadzić do izolacji społecznej, depresji, zaburzeń odżywiania, a nawet myśli samobójczych. Warto jednak pamiętać, że otyłość dziecięca wiąże się też z ryzykiem wystąpienia wielu problemów zdrowotnych już w okresie dorastania. Coraz częściej odnotowuje się u najmłodszych insulinooporność, a więc zmniejszoną wrażliwość tkanek (mięśni, wątroby, tkanki tłuszczowej) na działanie insuliny. Jej następstwem jest m.in. cukrzyca typu 2. Problemem są też zaburzenia gospodarki lipidowej, które łączą się z ryzykiem rozwoju miażdżycy. W tym przypadku kluczowa jest jak najszybsza zmiana trybu życia pociechy, gdyż zmiany miażdżycowe mogą być odwracalne. Występujące w wyniku otyłości nadciśnienie tętnicze u dzieci może natomiast prowadzić do przerostu lewej komory serca i uszkodzenia naczyń tętniczych. Zbyt duża waga ciała łączy się też z przeciążeniem kości i występowaniem wielu zaburzeń kostno-stawowych: płaskostopiem, koślawością kolan czy skoliozą (boczne skrzywienie kręgosłupa).

RODZICU, PAMIĘTAJ!
• Dbaj o regularność posiłków dziecka. Powinno ich być 5–6 w ciągu dnia.
• Nie przekarmiaj dziecka.
• Ogranicz ilość przetworzonych produktów oraz słodyczy w domu.
• Nie zmuszaj pociechy do jedzenia potraw, których wyraźnie unika czy nie lubi. Zachęcaj i szukaj argumentów, które trafią do malucha.
• Nie dodawaj do potraw nadmiernej ilości soli i cukru.
• Do picia oferuj wodę. Wyeliminuj słodkie soki i niezdrowe kolorowe napoje gazowane.
• Między posiłkami nie podawaj słodkich przekąsek. Dobrym rozwiązaniem są świeże lub suszone owoce, pestki nasion, jogurt naturalny.
• Nie stosuj kar i nagród za jedzenie. W ten sposób wyrabiasz złe nawyki.
• Nigdy nie podawaj bez porozumienia z lekarzem środków poprawiających lub hamujących łaknienie.
• Zapewnij dziecku odpowiednią dawkę aktywności fizycznej. Nie zaniedbuj spacerów, wizyt na placu zabaw, zorganizowanych lekcji ruchowych.
• Dbaj o odpowiednią dawkę snu dziecka.

Marta Kwaśniewicz
Artykuł pochodzi z marcowego wydania magazynu „Strefa Zdrowia dla Każdego”