Wakacyjne urazy

15 sierpnia 2017

Dzieci latem większość dnia spędzają na zewnątrz. Wraz ze wzrostem poziomu aktywności fizycznej rośnie ryzyko wystąpienia urazów, takich jak np. skaleczenie, zwichnięcie czy złamanie. Jak zareagować w razie ich wystąpienia?

Skręcenie stawu – powstaje wskutek niefizjologicznego i gwałtownego ruchu, podczas którego dochodzi do uszkodzenia torebki stawowej, więzadła, chrząstki czy przyczepów ścięgien. Na tego typu wypadki szczególnie narażone są stawy nóg (kostki, kolana) i rąk (nadgarstek, łokieć). Miejsce skręcenia jest bolesne i opuchnięte, pojawia się krwiak. W przypadku kończyn dolnych często utrudnione, wręcz niemożliwe jest chodzenie. W miarę możliwości należy odciążyć uszkodzoną kończynę, najlepiej zaprzestając dalszej aktywności, a na opuchliznę zastosować zimny okład lub miejscowe środki przeciwobrzękowe na bazie np. octanowinianu glinu (u dzieci powyżej 3. roku życia). Miejsce urazu należy zabezpieczyć elastycznym bandażem, co usztywni chory staw. W przypadku maluchów bezwzględnie należy udać się do lekarza, który stwierdzi, czy nie jest konieczne zastosowanie fachowego leczenia.

Zwichnięcie stawu – podobnie jak skręcenie, zwichnięcie bywa najczęściej efektem mechanicznego uszkodzenia wynikającego z niewłaściwego ustawienia stopy czy potknięcia zakończonego upadkiem. W przypadku tego typu urazu konsekwencje są jednak poważniejsze. Przemieszczeniu ulegają także kości, na których opierają się przyczepy stawowe, czasem naderwana zostaje też torebka stawowa. Urażona kończyna staje się niestabilna, puchnie, boli, w miejscu uszkodzenia pojawia się krwiak, a staw jest zdeformowany. Zwichnięcia nie wolno lekceważyć, ponieważ zaniechanie leczenia skutkuje niedowładem, uszkodzeniem nerwów i naczyń krwionośnych. Nie należy unieruchamiać uszkodzonego stawu za pomocą bandaża, natomiast powinno się niezwłocznie udać do lekarza, który na podstawie zdjęcia rentgenowskiego nastawi go i założy opatrunek gipsowy.

PAMIĘTAJ Wszystkie leki i środki lecznicze, które podajesz dziecku, powinny być dostosowane do jego wieku. Ich wybór zawsze konsultuj z farmaceutą.

Złamanie kończyny – to najpoważniejszy z wakacyjnych urazów aparatu ruchu aktywnego dziecka. Według medycznego nazewnictwa złamanie to przerwanie ciągłości kości i wymaga natychmiastowego wezwania pogotowia. Pęknięcie kości objawia się bólem o bardzo dużym natężeniu, opuchlizną, krwiakiem, nienaturalną ruchomością, a czasem także nietypowym ustawieniem kończyny. W przypadku złamania otwartego kość przebija skórę. Jakakolwiek samodzielna interwencja, poza ewentualnym schłodzeniem miejsca złamania (tylko przy złamaniach zamkniętych!) jest w tym przypadku niewskazana. Jeśli występuje krwawienie, podczas oczekiwania na pomoc medyczną ranę można delikatnie zabezpieczyć jałowym opatrunkiem.

Stłuczenie – jest urazem mechanicznym polegającym na zgnieceniu komórek i substancji międzykomórkowej, w wyniku którego pękają tkanki i drobne naczynia krwionośne. Zewnętrznie objawia się wystąpieniem podskórnego krwiaka i miejscowym zasinieniem, ale bez przerwania ciągłości skóry. Uraz zazwyczaj nie jest poważny, jeśli nie towarzyszą mu wymagające opatrzenia skręcenie stawu czy skaleczenie, bywa jednak bolesny. Aby zmniejszyć dolegliwości bólowe i ograniczyć rozlanie się krwiaka, należy na urażone miejsce przyłożyć zimny okład (np. woreczek z lodem owinięty ręcznikiem, żelowy kompres chłodzący), który obkurczy naczynia krwionośne. Następnie w celu przyspieszenia gojenia się sińca warto zastosować maść z wyciągiem z nagietka, kasztanowca czy arniki albo okłady ze stłuczonych liści białej kapusty lub roztworu sody oczyszczonej, które uszczelniają naczynia krwionośne i powodują zmniejszenie objętości krwiaków.

Zadrapanie i skaleczenie – czyli krwawiące uszkodzenia skóry będące wynikiem upadku czy przecięcia. Co robić, gdy rana boli i sączy się z niej krew? Przede wszystkim należy przemyć miejsce urazu chłodną wodą z mydłem, a następnie zdezynfekować płynem antyseptycznym. Najlepiej użyć preparatu na bazie octenidyny, który nie podrażnia skóry i nie powoduje szczypania. Ranę należy zabezpieczyć jałowym plastrem, np. z kolorowym rysunkiem, a w przypadku głębszych uszkodzeń – jałową gazą i bandażem lub opatrunkiem hydrożelowym. Jeśli uszkodzeniu skóry towarzyszy krwiak, wskazane jest schłodzenie miejsca urazu. Zimno powstrzyma krwawienie, ale także zadziała przeciwbólowo.

Pęcherz, odgniecenie, otarcie naskórka stóp – to typowe dolegliwości małych wędrowców, szczególnie tych, którzy w teren ruszają w nowych butach. Otarcia naskórka należy zdezynfekować wodą z mydłem lub płynem z octenidyną, a potem zabezpieczyć plastrem. W miarę możliwości zalecana jest także zmiana obuwia. Na odgniecenia, po wymoczeniu ich w ciepłej wodzie, można zastosować specjalnie do tego celu przeznaczone plastry. Powstający w wyniku chodzenia w niedopasowanym obuwiu pęcherz wypełniony płynem surowiczym (tzw. odcisk) należy wymoczyć, najlepiej w wodzie z solą, i zakleić plastrem. Jeśli pęknie, powinno się go uwolnić od nadmiaru płynu jałowym kompresem lub gazikiem i posmarować maścią osuszającą (np. z tlenkiem cynku). Podczas nocnego odpoczynku choremu miejscu należy pozwolić „pooddychać”, natomiast przed założeniem skarpetek i butów zastosować plaster. Justyna Wydra

Co powinno znaleźć się w wakacyjnej apteczce?

  • opatrunki (plastry, jałowe kompresy, bandaże opatrunkowe i elastyczne)
  • środek dezynfekujący (np. z octenidyną) i sól fizjologiczna w ampułkach
  • termometr
  • środek przeciwgorączkowy (np. na bazie paracetamolu bądź ibuprofenu)
  • probiotyk i krople miętowe
  • lek na chorobę lokomocyjną
  • aerozol, pastylki lub lizaki na ból gardła
  • krem z filtrem UVA i UVB
  • środek odstraszający owady
  • żel przeciw świądowi po ukąszeniach owadów
  • maść łagodząca skutki poparzeń
  • leki zażywane stale (przy chorobach przewlekłych) bądź okresowo (np. przy zaostrzeniu objawów alergii)
  • książeczka zdrowia dziecka i dowód ubezpieczenia