Jak zostać krwiodawcą?

14 czerwca 2016

Krew jest bezcenna, ponieważ jak dotąd nie udało się wyprodukować jej zamiennika i może być wyłącznie podarowana przez innego człowieka. W Polsce w 2015 roku 605 tys. osób zostało krwiodawcami. Jak można do nich dołączyć?

Polacy dzielą się swoją krwią z różnych powodów. Dla większości krwiodawców jest to forma bezinteresownej i bezpłatnej pomocy bliźniemu. To oddawanie cząstki siebie innym. Dla części osób zachętą są także korzyści materialne – możliwość uzyskania zwolnienia z pracy lub szkoły, otrzymanie paczki ze słodkościami lub zniżki na zakup biletów komunikacyjnych. Wystarczy niewiele czasu i jedno prawie bezbolesne ukłucie, by zapewnić innym lek, którego nie da się kupić w żadnej aptece. Być może ta świadomość sprawia, że z roku na rok liczba donatorów sukcesywnie wzrasta. W 2015 r. przybyło ich o kolejne 2,5 proc. w porównaniu z rokiem 2014.

Jak zacząć?

Aby zostać krwiodawcą, należy wypełnić specjalny formularz, który jest dostępny w stacjach krwiodawstwa, ale także podczas terenowych akcji oddawania krwi (np. na uczelniach wyższych czy w centrach miast). Oprócz tego trzeba spełnić kilka podstawowych warunków. Należy mieć przy sobie dokument potwierdzający wiek, np. dowód osobisty, prawo jazdy, paszport). Donatorami mogą bowiem zostać osoby między 18. a 60. rokiem życia w przypadku kobiet oraz między 19. a 65. rokiem życia w przypadku mężczyzn. Istotnym czynnikiem kwalifikującym do oddawania krwi jest waga ciała – powinna przekraczać 50 kg, gdy oddajemy pełną krew (afereza) i 70 kg, gdy z naszej krwi mają zostać odseparowane krwinki czerwone (erytroafereza).

Czego się spodziewać?

Każdorazowo przed oddaniem krwi trzeba wypełnić kwestionariusz dawcy. Następnie potencjalny donator po przeprowadzonym wywiadzie zdrowotnym jest badany przez lekarza w celu kwalifikacji do zabiegu. Zostaje także pobrana próbka krwi, która poddawana jest ogólnemu badaniu morfologicznemu pozwalającemu na wczesne wykrycie wielu chorób i ustalenie grupy krwi. Gdy lekarz nie stwierdzi przeciwwskazań, można oddać krew (zazwyczaj 450 ml). Sam zabieg, w trakcie którego leży się na wygodnej kozetce, trwa ok. 10 minut i jest praktycznie bezbolesny. Cała procedura, łącznie z wywiadem lekarskim i odpoczynkiem po oddaniu krwi, wydłuża się do ok. 1-1,5 godz.

Co po oddaniu krwi?

Po donacji każda osoba otrzymuje tzw. posiłek regeneracyjny zwierający 4,5 tys. kcal (np. 8 tabliczek czekolady). Należy pamiętać, że przez co najmniej 30 minut od oddania krwi nie wolno prowadzić pojazdów mechanicznych i w tym czasie zaleca się odpoczynek oraz zjedzenie przynajmniej połowy tabliczki czekolady i wypicie ok. 0,5 l płynu niegazowanego. Krwiodawcy mogą liczyć także na zwolnienie z pracy lub zajęć szkolnych (zależnie od ośrodka krwiodawstwa obejmuje ono cały dzień lub kilka godzin).

Kto nie może oddać krwi?

Krwiodawcami czasowo nie mogą być osoby z uczuleniami, z opryszczką wargową lub innymi zmianami, np. ropnymi czy grzybiczymi oraz te, które w ostatnim półroczu miały przetaczaną krew, przeszczepiane organy lub przeszły poważny zabieg operacyjny. Dawców eliminuje również świeży (do 6 miesięcy) tatuaż, piercing, zabieg akupunktury, badanie endoskopowe czy podróż do krajów, w których występują choroby tropikalne. Z oddania krwi muszą zrezygnować również osoby, które w ciągu minionych 7 dni miały wykonywany zabieg stomatologiczny, a także przeszły zapalenie układu oddechowego lub pokarmowego, zażywały aspirynę lub inne leki zawierające kwas acetylosalicylowy (rozrzedza krew i zwiększa ryzyko krwotoku). Przeciwwskazaniem jest też poddawanie się szczepieniom ochronnym (w okresie do 4 tygodni przed oddaniem krwi) oraz nadciśnienie w badaniu przed donacją (wynik przekraczający 180/100 mm Hg). W przypadku kobiet czynnikami eliminującymi są także: miesiączka (w czasie jej trwania i kilka dni po jej zakończeniu), ciąża i karmienie piersią oraz okres 6 miesięcy po porodzie lub poronieniu. Dawcami bezwzględnie nie mogą być nosiciele jakiejkolwiek postaci żółtaczki, osoby cierpiące na schorzenia serca, naczyń krwionośnych, układu nerwowego (np. padaczka, choroby psychiczne, nerwica) lub choroby układu immunologicznego. Pełna lista przeciwwskazań znajduje się na stronie internetowej Narodowego Centrum Krwi oraz w każdej stacji krwiodawstwa.

Jak często można oddawać krew?

W przypadku pobierania pełnej krwi przerwa między donacjami nie może być krótsza niż dwa miesiące. Zwykle też pobiera się ją od mężczyzn maksymalnie sześć razy w roku, a od kobiet cztery razy. Pobieranie osocza (plazmafereza) może obywać się co dwa tygodnie, ale od jednego dawcy w ciągu roku nie przyjmuje się więcej niż 25 l na rok (jednorazowo 600 ml). Co miesiąc można oddać płytki krwi (trombafereza), natomiast czerwone krwinki krwi (erytrofereza) co dwa miesiące, jeśli pobrana zostanie jedna jednostka (450 ml) i co sześć miesięcy w przypadku pobrania dwóch jednostek.

Tekst: Marta Grabiec

14 czerwca – Światowy Dzień Krwiodawcy. Wszystkim krwiodawcom dziękujemy za bezinteresowność i bezcenny dar życia. Życzymy Wam zdrowia i wiele radości.