Afty w starszym wieku

1 czerwca 2017

Dotykają nie tylko dzieci, ale także… seniorów, którzy narażeni są na ich występowanie głównie poprzez niestabilną bądź uszkodzoną protezę oraz stosowanie niektórych leków. Czym są i jak sobie z nimi radzić?

Afty to drobne, ale zazwyczaj bolesne owrzodzenia w postaci ran w ustach – wewnątrz policzków i warg, na brzegach języka, rzadziej na dziąsłach czy podniebieniu. Charakteryzują się okrągłym kształtem o średnicy od jednego do nawet dwudziestu milimetrów. Mają szarawy kolor ze specyficznym żółtawym czubkiem otoczonym czerwoną nadżerką. Powodują dyskomfort, ponieważ drażnią, bolą, pieką. W przypadku silnego owrzodzenia może pojawić się także gorączka i bolesne powiększenie węzłów chłonnych. Wyróżnia się trzy rodzaje aft: małe (przewlekłe nawrotowe), duże (powyżej jednego centymetra) oraz opryszczkowate (niewielkie, ale występujące w skupiskach).

Podłoże problemu

Lista przyczyn powstawania aft jest niezwykle długa. U osób starszych pojawiają się głównie przy osłabionej odporności, niedopasowanych protezach i szynach zębowych oraz alergiach pokarmowych. Bardziej podatne na afty są panie będące w stanie przekwitania. Owrzodzeniu ust sprzyja także przyjmowanie leków przy chorobie wieńcowej, nadciśnieniu tętniczym i zaburzeniach rytmu serca. Do listy czynników odpowiedzialnych za powstawanie aft należy dodać także złe nawyki żywieniowe i higieniczne, niedobory witamin i minerałów oraz niektóre choroby. Skłonność do tego typu nadżerek może być przekazywana genetycznie.

Jak przeciwdziałać?

Z drobnymi zmianami w jamie ustnej chory może walczyć sam. Podstawą jest codzienna higiena – szczotkowanie zębów po każdym posiłku, używanie nici dentystycznej oraz płukanie jamy ustnej preparatami antyseptycznymi. Przy stosowaniu tego typu zabiegów niewielkie owrzodzenia powinny zniknąć w ciągu dwóch tygodni. Można również płukać jamę ustną naparem z ziół o właściwościach dezynfekcyjnych, takich jak szałwia czy rumianek. Ważne, aby nie przygotować zbyt intensywnego naparu, który może podrażnić chore miejsca (maksymalnie dwie łyżeczki suszu na pół litra wody). Na czas leczenia z diety powinno się wyeliminować wpływające niekorzystnie na śluzówkę gorące, kwaśne lub ostre potrawy oraz alkohol. W aptece można kupić również działające kojąco, odkażająco i antybakteryjnie preparaty z miętą pieprzową, tymiankiem, tatarakiem, dębem czy arniką. Jeżeli metody naturalne okażą się nieskuteczne, należy sięgnąć po preparaty na bazie chlorheksydyny o silnym działaniu odkażającym, które dostępne są w postaci płynów do płukania ust, żelu, tabletek do ssania i sprayu. Polecane są także leki z tetraboranem sodu do stosowania miejscowego. W wyniku ich aplikacji na powierzchni afty powstaje cienka warstwa okrywająca nadżerkę. Działanie takie pozwala nie tylko na zmniejszenie bólu, ale również nie dopuszcza drażniących substancji oraz śliny do rany, co stwarza idealne warunki do jej gojenia.

Kiedy do lekarza?

Gdy afty nie ustępują bądź są niezwykle bolesne, duże, zlokalizowane w tylnej części gardła, należy zgłosić się do lekarza, gdyż zmiany tego typu mogą być efektem poważniejszego schorzenia. Stomatolog sprawdzi, czy proteza nie powoduje uszkodzeń błony śluzowej jamy ustnej oraz w zależności od przyczyny zaleci odpowiednie postępowanie i leczenie (np. antybiotykoterapię czy środki przeciwgrzybicze).

Ewa Chmielarz