Komu grozi osteoporoza?

8 czerwca 2017

Choroba, wiążąca się z ubytkiem masy kostnej i zwiększoną podatnością na złamania, może wystąpić u obu płci i w każdym wieku. Jednak w grupie szczególnego ryzyka znajdują się kobiety w okresie około i pomenopauzalnym oraz mężczyźni, którzy przekroczyli 65. rok życia. Jakie sygnały ze strony organizmu powinny niepokoić? 

Zbyt późno rozpoznana i nieleczona osteoporoza (zrzeszotnienie kości) prowadzi do kalectwa, natomiast wychwycona w odpowiednim momencie może być skutecznie spowolniona. Dlatego niezwykle istotne jest jej wczesne rozpoznanie.

Czy kości ubywa?

Postępujący z wiekiem ubytek masy kostnej jest zjawiskiem naturalnym. Za właściwą i zbilansowaną budowę kości odpowiadają dwa rodzaje komórek – twórcze osteoblasty i niszczące osteoklasty. Mniej więcej do trzydziestego roku życia istnieje między nimi równowaga: w miejsce jednej obumarłej komórki kości pojawia się jedna nowa. Później, a także u osób młodych, ale długotrwale unieruchomionych, więcej komórek kostnych obumiera niż powstaje. W efekcie układ kostny ulega osłabieniu, zwiększając podatność na uszkodzenia. Ponieważ początkowe stadia osteoporozy przebiegają bezobjawowo, pierwszym oczywistym sygnałem choroby jest dopiero złamanie.

Choroba jak złodziej

Osteoporoza, nie bez przyczyny, nazywana bywa „cichym złodziejem kości”. Zwykle jest to tak zwane złamanie niskoenergetyczne, czyli powstałe bez znaczącego urazu, np. będące skutkiem zwykłego potknięcia się lub podparcia w celu amortyzacji upadku. U osoby zdrowej wywoła ono co najwyżej przejściowy ból w obrębie kostki bądź nadgarstka, ale u chorego na osteoporozę spowoduje uszkodzenie kości. Zdarza się, że nawet lekarze nie kojarzą początkowo takiego złamania z osteoporozą, tymczasem każdy tego typu epizod powinien zaniepokoić i stać się sygnałem do przeprowadzenia właściwej diagnostyki i wdrożenia leczenia przeciw zrzeszotnieniu kości.

Objawy osteoporozy

Poza jawnym, potwierdzonym złamaniem niskoenergetycznym o wystąpieniu procesu chorobowego może świadczyć także pojawienie się następujących objawów, związanych ze złamaniami utajonymi: • mało dokuczliwy dyskomfort przy siadaniu lub wstawaniu sygnalizować może uszkodzenie przedniej krawędzi kręgu/kręgów; • złamanie w obrębie kręgosłupa często manifestuje się nagłym bólem występującym przy lekkim wysiłku, który ulega zintensyfikowaniu podczas kaszlu czy kichania; • kompresyjne złamania przednich części wielu kręgów prowadzą do zmiany sylwetki. Staje się ona zakrzywiona, na plecach pojawia się tzw. wdowi garb; • dalsze urazy w obrębie kręgosłupa powodują obniżenie wzrostu osoby chorej; • dolegliwościom bólowym w obrębie kręgów, pochyleniu sylwetki i jej deformacji towarzyszą problemy trawienne, a wskutek upośledzenia sprawności ścian klatki piersiowej, także nawracające zapalenia płuc i epizody zatorowo-zakrzepowe. Wymienione objawy choroby występują dopiero, gdy ubytki kostne są już na tyle znaczne, że uszkodzenia pojawiają się łatwo i są liczne. Dlatego też warto mieć świadomość, kto znajduje się w grupie szczególnego ryzyka wystąpienia osteoporozy i zawczasu podjąć kroki zapobiegające ujawnieniu się choroby.

Do grupy szczególnie zagrożonej zrzeszotnieniem kości należą:

  • kobiety w trakcie i po menopauzie,
  • mężczyźni po 65. roku życia,
  • osoby, w których rodzinie wystąpiła lub występuje choroba,
  • osoby bardzo szczupłe,
  • pozostający na diecie ubogobiałkowej lub ubogowapniowej,
  • długotrwale unieruchomieni,
  • pijący alkohol, palący papierosy,
  • osoby ze stwierdzonym niedoborem witaminy D,
  • chorzy na: cukrzycę, reumatoidalne zapalenie stawów, kamicę nerkową, niedoczynność przysadki mózgowej,
  • stale przyjmujący leki kortykosteroidowe, nasenne, hormony tarczycy, barbiturany, heparynę. Diagnozę osteoporozy stawia się na podstawie badania densytometrycznego kości (ultrasonografia, tomografia i rentgen kości), określenia poziomów wapnia i fosforu w organizmie pacjenta oraz biopsji kości.

Justyna Wydra