(Nie)groźny katar?

20 stycznia 2017

Przeziębienie jest jednym z trzech najczęstszych schorzeń, z jakimi pacjenci zgłaszają się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, tzw. pierwszego kontaktu. Chociaż jest niepozorne, nie należy go bagatelizować. Dlaczego?

Przeziębienie to ostre zakażenie górnych dróg oddechowych, w 50 proc. przypadków wywoływane przez rynowirusy oraz rzadziej przez koronawirusy i adenowirusy. Drobnoustroje przeważnie przenoszone są drogą kropelkową podczas kichania lub kaszlu, ale potrafią przetrwać w środowisku nawet kilka godzin, dlatego można się nimi zarazić także przez kontakt z zainfekowanymi przedmiotami. Ze względu na większą zdolność dojrzałego układu immunologicznego do rozpoznawania i zwalczania wirusów, u osób w starszym wieku choroba ta występuje najrzadziej w całej populacji 
– średnio jest to jeden epizod w ciągu roku. Biorąc jednak pod uwagę zaawansowany wiek oraz związane ze starzeniem się organizmu problemy zdrowotne (współwystępowanie chorób takich jak np. cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, depresja), większe jest u nich ryzyko wystąpienia cięższego przebiegu oraz powikłań choroby.

Gdy się zaczyna…

Pierwsze symptomy przeziębienia pojawiają się po około 24–72 godz. od styczności z chorobotwórczym mikroorganizmem. Do najbardziej charakterystycznych dolegliwości należą: wzmożona produkcja wydzieliny z nosa, pogorszenie drożności kanałów nosowych, ból gardła, gorączka lub stan podgorączkowy i kaszel. Infekcja trwa zwykle od 5 do 11 dni. Choroba w większości przypadków ulega samoistnemu wyleczeniu w ciągu kilku dni. Dłuższy i cięższy przebieg notuje się u osób w dojrzałym wieku i przewlekle chorych. W przypadku pacjentów palących tytoń, cierpiących na schorzenia dróg oddechowych, takie jak astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc czy polipy nosa, przeziębienie może powodować zaostrzenie problemów z oddychaniem i nasilić kaszel.

Wtórne zakażenia bakteryjne

Chociaż powikłania przeziębienia zdarzają się rzadko, najczęściej wymagają dodatkowego leczenia. W 2 proc. przypadków dochodzi do wtórnego zakażenia bakteryjnego pod postacią: zapalenia zatok przynosowych, ucha środkowego, oskrzeli czy do anginy. Często problem ten dotyczy seniorów, dlatego jeżeli objawy przeziębienia utrzymują się powyżej 10 dni bądź nasilają się po 5 dniach, dodatkowo występuje ropny katar, obrzęk powiek, ból przy zmianie pozycji głowy (szczególnie przy pochylaniu), bolesność zatok szczękowych i gorączka, należy udać się do lekarza, który zleci odpowiednie leczenie. W przypadku infekcji bakteryjnych będzie to antybiotykoterapia.

Przeziębienie czy grypa?

Pacjenci często mylą infekcję górnych dróg oddechowych z pierwszymi symptomami grypy. Warto znać podstawowe różnice między tymi chorobami (szczegóły w ramce). Przeziębienie ustępuje zwykle w ciągu trzech do pięciu dni, jego przebieg jest łagodny i w większości przypadków nie ma konieczności stosowania leków. Przy grypie objawy nasilają się błyskawicznie i konieczne jest przyjęcie farmaceutyków oraz skonsultowanie się z lekarzem. Charakterystyczne dla tego schorzenia są objawy takie jak wysoka gorączka, bóle głowy i mięśni oraz uczucie ogólnego rozbicia.

Sposoby na chorobę

W terapii przeziębienia kluczową rolę odgrywają czynności pielęgnacyjne, m.in. skuteczne oczyszczanie nosa, odkrztuszanie i usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych, odpowiednie nawodnienie organizmu, oszczędzający tryb życia, zapewnienie właściwej wilgotności i temperatury powietrza w pomieszczeniach, stosowanie zbilansowanej diety i odpoczynek (szczegóły w ramce). Można zastosować również leczenie objawowe, tzn. w przypadku stanu podgorączkowego przyjmować leki przeciwgorączkowe, przy kaszlu syrop, a przy wzmożonym katarze – krople do nosa. Osoby starsze powinny również unikać, o ile to możliwe, przebywania w dużych skupiskach ludzkich, w których istnieje większe ryzyko kontaktu z chorobotwórczymi drobnoustrojami. Do takich miejsc należą m.in. hipermarkety, środki komunikacji miejskiej, a także przychodnie.

Sylwia Kowalska