Otyłość brzuszna seniora

26 lipca 2016

Pojawienie się w talii tzw. oponki, czyli otyłości brzusznej, powinno być dla osób starszych powodem do niepokoju. Tak objawiające się dodatkowe kilogramy są bowiem przyczyną m.in. nadciśnienia tętniczego czy cukrzycy typu II. Jak z nimi walczyć?

Otyłość brzuszna, zwana też trzewną lub androidalną, to nagromadzenie tkanki tłuszczowej w jamie brzusznej nieproporcjonalne do całkowitej zawartości tłuszczu w organizmie. Tkanka tłuszczowa w otyłości brzusznej odkłada się zarówno pod samą skórą, jak i wokół narządów wewnętrznych, zaburzając ich prawidłowe działanie. Nadmiar tej tkanki doprowadza do wypchnięcia powięzi mięśniowej jamy brzusznej i wzrostu obwodu talii. Liczba komórek tłuszczowych zwiększa się wraz z wiekiem u osób obu płci, a zjawisko to nasila się szczególnie u kobiet po menopauzie. Z jednej strony spowodowane jest to zaburzeniami hormonalnymi, a z drugiej – ze zmianą stylu życia na siedzący i stosowaniem nieodpowiedniej diety.

Kilogramy a zdrowie

Otyłość brzuszna jest szczególnie niebezpieczna dla osób starszych, stanowi bowiem istotny czynnik ryzyka wystąpienia nagłego zgonu oraz rozwinięcia się chorób znacznie skracających życie. Należą do nich zaburzenia metaboliczne (np. cukrzyca typu II), choroby układu krążenia (nadciśnienie tętnicze krwi, choroba niedokrwienna serca, udar mózgu), niektóre nowotwory (jelita grubego, trzustki, endometrium, prostaty), bezdech senny i gorsza funkcja oddechowa płuc. Nadmiarowe kilogramy są również ogromnym obciążeniem dla kręgosłupa, powodują m.in. bóle części krzyżowej, dyskopatię czy rwę kulszową. Niekorzystnie oddziałują również na stawy, prowadząc do poważnych i nieodwracalnych zmian zwyrodnieniowych oraz trudności z poruszaniem się.

Jak rozpoznać problem?

Do określenia otyłości trzewnej konieczne jest wyliczenie wskaźnika BMI (ang. Body Mass Index), na podstawie wzoru: masa ciała [kg]/wzrost2 [m]. W przypadku młodych ludzi wynik 25 oznacza nadwagę, a 30 – otyłość. Należy jednak pamiętać, że u osób starszych, u których zmienia się stosunek tkanki tłuszczowej do mięśni, dobry dla zdrowia wynik oscyluje pomiędzy 25 a 27. Specjaliści szacują, że takim rezultatem może w Polsce pochwalić się jedynie 30 proc. osób powyżej 65. roku życia. Warto też dodatkowo zmierzyć obwód talii. U kobiet powodem do niepokoju jest wynik powyżej 80 cm, a u mężczyzn większy niż 94 cm.

Starsze osoby z otyłością brzuszną powinny poddawać się regularnym badaniom, które umożliwią wczesne wykrycie chorób indukowanych nadwagą.

Jak zrzucić dodatkowe kilogramy?

Otyłość brzuszną najlepiej zwalczać, jednocześnie dbając o właściwą dietę i odpowiednią dawkę ruchu. Należy przede wszystkim zachować umiar w jedzeniu – zaleca się spożywanie ok. 800–1500 kcal każdego dnia w 4–5 niedużych posiłkach. Warto również zrezygnować z produktów wysoko przetworzonych (gotowe dania lub typu fast food, słodycze), zawierających tłuszcze utwardzone, mocno solonych oraz dosładzanych. Ważne jest, by tracić kilogramy powoli – zdrowa będzie redukcja na poziomie do 10 proc. wagi w ciągu roku, bowiem bardziej niebezpieczne niż sama otyłość są duże wahania masy ciała. W przypadku osób starszych nieodpowiednia dieta redukcyjna bardzo szybko może doprowadzić do powstania w organizmie niedoborów składników odżywczych, dlatego najlepiej skonsultować się w tej kwestii z dietetykiem.

Senior na sportowo

Aktywność fizyczną senior powinien dostosować do aktualnej kondycji, stanu zdrowia i skali problemu. Przed rozpoczęciem systematycznych treningów zaleca się konsultację z lekarzem, który określi częstotliwość i rodzaj ćwiczeń, a także brak istotnych przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia wysiłku. Osoby starsze mogą m.in. spacerować na świeżym powietrzu, uprawiać popularny nordic walking (marsz z kijkami) i jogging (trucht) czy też wybrać się na przejażdżkę na rowerze. Świetnym rozwiązaniem dla seniorów są także: pływanie, zajęcia aerobowe w wodzie (tzw. aqua aerobik), specjalne zajęciach fitness dla seniorów (np. pilates, zumba), joga. W domowym zaciszu sprawdzą się natomiast zajęcia na stepperze lub rowerku stacjonarnym.

Otyłość brzuszna a cukrzyca

W przypadku otyłości brzusznej dochodzi do wzrostu liczby adipocytów, czyli białych komórek tłuszczowych, oraz zmniejszenia masy tzw. brunatnej tkanki tłuszczowej. Zaburzenia tego typu powodują spowolnienie produkcji adiponektyny, czyli hormonu regulującego procesy metaboliczne i uwrażliwiającego tkanki ciała na działanie insuliny. Odpowiedzialne są zatem za kłopoty z utrzymaniem prawidłowej masy ciała, a także za rozwinięcie w organizmie insulinooporności oraz cukrzycy typu II.

Tekst: Marta Grabiec
Artykuł pochodzi z wakacyjnego wydania magazynu „Strefa Zdrowia dla Każdego”