Suche oko

11 stycznia 2018

Coraz częściej zdarza ci się swędzenie, pieczenie, zaczerwienienie oczu, uczucie piasku lub obcego ciała pod powiekami, zjawisko podwójnego widzenia, gromadzenie się wydzieliny w kącikach oka lub światłowstręt? To może być zespół suchego oka.

Zespół suchego oka (ZSO) to schorzenie gałki ocznej wynikające z niedostatecznej ilości łez albo ich nieprawidłowego składu. Na powierzchni oka osoby zdrowej łza tworzy wielofunkcyjny film łzowy składający się z trzech warstw. Zewnętrzna zwana tłuszczową (lipidowa) chroni przed odparowaniem łez, środkowa (wodna) nawilża i odżywia oczy, a wewnętrzna (mucynowa) odpowiada za przyleganie łez do powierzchni oka. Jeśli któraś z warstw nie funkcjonuje w prawidłowy sposób, mamy do czynienia z ZSO, z tego powodu także nazywanym zaburzeniem filmu łzawego. Wraz z upływem czasu nasze oczy wydzielają coraz mniej łez, stąd na schorzenie zapada znacznie więcej osób starszych. Dlaczego?

Przyczyny

Na zaburzenie filmu łzawego częściej cierpią osoby starsze i kobiety. Szacuje się, że ponad 15 proc. ludzi powyżej 55. roku życia zmaga się z jakąś postacią zespołu suchego oka. Dzieje się tak dlatego, że z wiekiem gruczoł łzowy stopniowo zanika i zaczyna funkcjonować w nieprawidłowy lub ograniczony sposób. Organizm takiego człowieka wytwarza przez to o 60 proc. mniej łez niż osoby młodej, a jego oczy są znacznie mniej nawilżone. Zmiany hormonalne zachodzące w okresie przekwitania, a w szczególności obniżenie poziomu estrogenu, także negatywnie wpływają na narząd wyroku. ZSO również często pojawia się w duecie z takimi chorobami jak: zespół Sjögrena, choroby tarczycy, nowotwory, cukrzyca, trądzik czy łojotok. Oczy lubią wysychać, gdy stosujemy leki przeciwalergiczne, środki nasenne, uspokajające oraz psychotropowe. Kiedy nadmiernie eksploatujemy narząd wzroku (długotrwałe i nieprzerwane oglądanie telewizji oraz korzystanie z komputera), tym samym obniżamy częstotliwości mrugania, co stwarza idealne warunki do powstawania opisywanego schorzenia. Ponadto istnieje mnóstwo przyczyn środowiskowych, takich jak wiatr i słońce, zakurzenie i zadymienie pomieszczeń, klimatyzacja, suche powietrze, parujące substancje chemiczne, które znacząco wysuszają oczy. Jak sprawdzić, czy odczuwany dyskomfort to ZSO?

Diagnoza

Gdy podejrzewasz, że może cię dotyczyć zespół suchego oka, skontaktuj się z okulistą. Jego zadaniem jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu na temat charakteru dolegliwości, przebytych chorób i operacji, przyjmowanych leków, stylu życia, nawyków. Na rynku dostępne są także wystandaryzowane ankiety do oceny ryzyka występowania ZSO, z których lekarze korzystają coraz częściej. Najstarszą i najskuteczniejszą metodą rozpoznawania schorzenia jest test Schrimera, sprawdzający poziom wydzielania łez badanego. Co robić, gdy testy wypadną pozytywnie?

ĆWICZENIA POPRAWIAJĄCE JAKOŚĆ FILMU ŁZOWEGO

1. Zamknij oczy, zasłoń je dłońmi i skoncentruj się na tym odczuciu przez 2-3 minuty. Ciemność i ciepło rąk działają rozluźniająco na oczy.
2. Umieść pierwszy kciuk w odległości 15 cm przed nosem, drugi w tej samej osi w odległości 30 cm za pierwszym. Ogniskuj spojrzenie na zmianę, raz na jednym, raz na drugim palcu – to wyśmienity trening dla mięśni oczu.
3. Sprowokuj trzykrotne i szerokie ziewnięcia jedno po drugim. Następujące po sobie napięcia i rozluźnienia mięśni twarzy wokół oczu sprawią, że oczy pokryją się łzami.
4. Przy zamkniętych oczach obracaj gałkami ocznymi kolistymi ruchami raz w jedną, raz w drugą stronę. Ruchy te rozprowadzą film łzowy po powierzchni oka.

Leczenie

ZSO to schorzenie przewlekłe, wymagające stałego leczenia. Niestety kuracja ma charakter czysto objawowy, gdyż nie leczy się przyczyn dysfunkcji, a jedynie łagodzi się jej skutki, głównie przez uzupełnianie filmu łzowego. Służą do tego krople nawilżające, zwane sztucznymi łzami lub substytutami łez. Najlepszym wyborem są te, których skład jest najbliższy kompozycji naturalnego płynu. Ze względu na częste w tej chorobie podrażnienie oka leki zawierające środki konserwujące są wysoce niewskazane. Przed snem zaleca się stosowanie lekarstwa w postaci żelu, gdyż nawilża on powierzchnię oka przez znacznie dłuższy okres. Kurację można wspomóc pomocniczymi roślinami — kojącym świetlikiem i nagietkiem lekarskim, nawilżającą czarną herbatą i rumiankiem. Od kilku lat stosuje się mechaniczną metodę leczenia zaburzenia filmu łzawego — laserowy zabieg trwałego zamknięcia punktów łzowych. Istnieje możliwość zamknięcia ich również tymczasowo na okres kilku miesięcy zatyczkami rozpuszczalnymi. Niestety nie wynaleziono jeszcze metody całkowitego wyleczenia zespołu suchego oka, a objawy schorzenia utrzymują się do końca życia.

NAWILŻENIE OKA – DOBRE PRAKTYKI

• Rób regularne przerwy (kilka minut raz na pół godziny) w oglądaniu telewizji lub aktywności przy monitorze. W ich trakcie regularnie mrugaj, nawet jeśli nie dzieje się to naturalnie.
• Zadbaj o odpowiedni poziom nawilżenia i temperaturę w pomieszczeniu poprzez zawieszanie na grzejnikach pojemników z wodą i regularnie wietrzenie (klimatyzacja i grzejniki elektryczne silnie wysuszają powietrze).
• Prawidłowe nawodnienie ciała działa na prawidłowe nawodnienie oczu. Pij przynajmniej 1,5 l wody lub naparów dziennie.
• Zakładaj okulary słoneczne lub ochronne podczas aktywności, które mogą zaszkodzić gałkom ocznym (wiatr, słońce, jazda na rowerze, stolarstwo).
• Jak najczęściej zastępuj soczewki kontaktowe okularami.

 

Ewa Chmielarz