banner

Żylaki kończyn dolnych

Poszerzone i mocno widoczne żyły kończyn dolnych to nie tylko problem kosmetyczny. Żylaki to również poważna, przewlekła choroba, która wymaga leczenia niezależnie od wieku pacjenta.

Żylaki to potoczna nazwa choroby żylakowej lub przewlekłej niewydolności żylnej kończyn dolnych. W jej efekcie naczynia żylne ulegają nieodwracalnemu poszerzeniu i poskręcaniu. Problem ten dotyczy przede wszystkim osób dorosłych i obejmuje żyły powierzchowne, umiejscowione tuż pod skórą, oraz tak zwane żyły łączące, czyli naczynia żylne biegnące pomiędzy żyłami powierzchownymi, a układem żył głębokich.

Przyczyny żylaków

Wszystkie żyły, również w kończynach dolnych, mają zastawki uniemożliwiające cofanie się krwi i zapewniające prawidłowy kierunek jej przepływu. Jeżeli zastawki nie działają właściwie, krew w kończynach dolnych spływa w dół pod wpływem siły grawitacji i zamiast płynąć w kierunku serca, zalega w żyłach, powodując stopniowe tworzenie się żylaków. Do uszkodzenia i nieprawidłowego działania zastawek żylnych może dochodzić w wyniku chorób żył (np. zakrzepowego zapalenia żył), długotrwałego stania (praca zawodowa) lub podwyższonego ciśnienia w żyłach kończyn dolnych, spowodowanego utrudnionym przepływem krwi przez duże żyły jamy brzusznej (dzieje się tak w przypadku ciąży, wodobrzusza lub dużych guzów nowotworowych jamy brzusznej). Nieprawidłowe działanie zastawek żylnych może być też uwarunkowane genetycznie, wówczas żylaki kończyn dolnych mogą być dziedziczne i pojawiać się nawet w młodym wieku, bez wyraźnej przyczyny.

Dmuchaj na zimne, czyli jak zapobiegać

Podstawą profilaktyki jest aktywność ruchowa, szczególnie długie spacery, pływanie lub jazda na rowerze. W przypadku pracy wymagającej długiego stania zaleca się regularne powtarzanie prostych ćwiczeń fizycznych poprawiających krążenie krwi w kończynach dolnych (naprzemienne napinanie i rozluźnianie mięśni łydek lub stawanie na palcach). Osoby szczególnie zagrożone powstaniem żylaków kończyn dolnych mogą profilaktycznie nosić specjalistyczne wyroby o stopniowanym ucisku (dostępne w aptekach podkolanówki, pończochy lub rajstopy na miarę, także dla kobiet w ciąży), przy czym w zapobieganiu chorobie żylakowej zalecany jest najniższy poziom ucisku.

Powikłania

Nieleczone żylaki prowadzą do postępujących zmian skórnych, szczególnie nasilonych w dolnej części podudzia. Skóra staje się cienka, zaczynają się na niej pojawiać charakterystyczne brązowe plamki. W zaawansowanym stadium mogą występować owrzodzenia lub rozległe rany z ubytkiem skóry, które goją się bardzo powoli i niejednokrotnie mogą wymagać wielomiesięcznego leczenia opatrunkowego, a nawet przeszczepu skóry. Ciężkimi powikłaniami są także zapalenie żył powierzchownych lub głębokich oraz krwawienie na zewnątrz lub pod powierzchnię skóry (siniaki) w przypadku mechanicznego uszkodzenia poszerzonej żyły.

Niezbędne badania

W przypadku zakwalifikowania chorego do leczenia operacyjnego wykonuje się podstawowe badania dla oceny jego stanu ogólnego. Przed zabiegiem usunięcia żylaków konieczne jest potwierdzenie prawidłowego przepływu krwi przez układ żył głębokich. W tym celu, bezpośrednio przed zabiegiem, wykonuje się flebografię, czyli badanie rentgenowskie (technik przygotowuje zdjęcia rtg. żył po wypełnieniu ich specjalnym środkiem kontrastującym). Rzadziej ocenia się prawidłowy przepływ krwi w badaniu ultrasonograficznym układu żylnego. W przypadku niedrożności układu żył głębokich choremu proponuje się leczenie zachowawcze, ponieważ zastosowanie leczenia operacyjnego groziłoby całkowitym zastojem krwi w kończynie, prowadzącym do jej martwicy.

Leczenie zachowawcze

  • Stosowanie specjalistycznych uciskających podkolanówek, pończoch czy rajstop. Na rynku dostępna jest duża ilość wyrobów różniących się kolorem, fakturą materiału, trwałością i ceną. Wyroby te dostępne są w czterech różnych klasach ucisku (od I do IV), a dobór odpowiedniej dla danego chorego klasy należy ustalić z lekarzem.
  • Zaleca się częsty wypoczynek z uniesionymi nogami.
  • Należy unikać długotrwałego stania, a jeśli nie ma takiej możliwości, należy regularnie powtarzać ćwiczenia ruchowe.
  • Nie należy nosić obcisłej bielizny ani gorsetów.
  • Wskazana jest aktywność fizyczna przed leczeniem operacyjnym i po nim – spacery, jazda na rowerze, pływanie.
  • Nie ma szczególnych ograniczeń bądź nakazów dotyczących diety. W przypadku osób otyłych wskazane jest zmniejszenie wagi ciała.

Leczenie farmakologiczne

Szereg dostępnych na rynku preparatów o działaniu przeciwżylakowym znajduje zastosowanie jako uzupełnienie leczenia operacyjnego i metod zachowawczych. Wspomniane preparaty zawierają składniki działające obkurczająco na ściany naczyń krwionośnych, mają także za zadanie je uelastycznić. Wyciąg z kasztanowca to najczęstszy składnik tych preparatów, wpływa na naczynia żylne, zmniejszając ich przepuszczalność oraz napięcie, sprawdza się także przy łagodzeniu objawów występujących przy chorobie żylaków: łagodzi ból, uczucie ciężkości i puchnięcia nóg, zapobiega kurczom łydek. Preparaty z heparyną, równie często stosowane w preparatach przeciwżylakowych, działają przeciwzakrzepowo i przeciwobrzękowo. Heparyna łagodzi również stany zapalne żył. Środki apteczne stosowane przy leczeniu żylaków kończyn dolnych występują pod różnymi postaciami, mogą to być tabletki, żele, maści, spraye, a nawet krople doustne.

Leczenie operacyjne

Zabieg chirurgiczny jest podstawową metodą leczenia żylaków kończyn dolnych, gdyż jako jedyny daje możliwość całkowitego wyleczenia choroby i zwykle zapobiega jej nawrotom. Obecnie stosuje się szereg metod operacyjnego leczenia żylaków kończyn dolnych, wszystkie o zbliżonej skuteczności. Najczęstszą metodą jest zabieg polegający na usunięciu w całości głównej żyły powierzchownej kończyny dolnej (żyły odpiszczelowej wielkiej) wraz z jej odgałęzieniami (tzw. stripping) oraz dodatkowo usunięcie wszystkich widocznych poszerzonych żył z licznych niewielkich cięć na całej kończynie dolnej. W przypadku niedużych zmian stosuje się zabieg, w którym nie usuwa się żyły odpiszczelowej wielkiej, lecz przez małe, niemal niewidoczne cięcia skórne specjalnym haczykiem wydobywa się wszystkie poszerzone naczynia. Krioterapia z kolei polega na zamrażaniu żylaków za pomocą wprowadzonej do ich światła sondy wytwarzającej bardzo niską temperaturę, która prowadzi do zniszczenia poszerzonej żyły i jej zaniku. Skleroterapia jest stosowana w leczeniu niewielkich, pojedynczych żylaków oraz w przypadku tak zwanych pajączków naczyniowych (promieniście rozgałęzionych skórnych żyłek, które stanowią duży problem kosmetyczny, zwłaszcza dla osób młodych, a są zbyt małe, by zoperować je w tradycyjny sposób). Metoda ta polega na wkłuwaniu cienkiej igły do wnętrza poszerzonej żyły i wstrzykiwaniu przez nią specjalnego preparatu powodującego powstawanie w jej wnętrzu zakrzepu, co prowadzi do zamknięcia i zaniku żylaka. Wadą skleroterapii jest konieczność wielokrotnego powtarzania zabiegów aż do czasu uzyskania zadowalającego efektu kosmetycznego.

Zobacz także

Cukrzyca typu 2 – podstępny wróg

Wzrost liczby zachorowań na cukrzycę typu 2 w ostatnich latach można już nazwać epidemią. czytaj więcej

Zaćma, choroba starzejących się komórek

Zaćma, zwana inaczej kataraktą, to choroba będąca główną przyczyną ślepoty na całym świecie. czytaj więcej

Miażdżyca

Szybkie męczenie się, ból nóg, kłopoty z koncentracją i zapamiętywaniem, mogą się wiązać z miażdżycą. czytaj więcej