Cytologia. Badam się, bo kocham życie!

12 października 2012

Dziennie w Polsce na raka szyjki macicy umiera pięć kobiet. Statystyki są alarmujące! Polki umierają, bo raka wykrywa się u nich za późno. A późno dlatego, że nie wykonują one regularnych badań.

Każdego roku odnotowuje się w Polsce ponad 3,5 tys. nowych przypadków raka szyjki macicy. Prawie 2 tys. z nich kończy się śmiercią. Rak szyjki macicy jest o tyle groźny, że we wczesnych stadiach nie daje żadnych objawów.

W zapobieganiu nowotworom szczególne znaczenie ma badanie cytologiczne, które pozwala na wykrycie raka nawet w bardzo wczesnym stadium, umożliwiając w ten sposób jego szybkie oraz pełne wyleczenie. Cytologia pozwala też wykryć stany przednowotworowe, z których może rozwinąć się rak. Pamiętajmy, że kobieta, która podejmie leczenie w początkowym stadium choroby ma aż 75% szans na wyzdrowienie, w przypadku stadiów zaawansowanych szanse te spadają niemal do zera. Dlatego też nie warto zwlekać z cytologią. To badanie, wykonane raz do roku, w znacznym stopniu zmniejszy ryzyko choroby.

Bez bólu i bez kłopotu

Badanie cytologiczne wykonuje się obecnie rutynowo podczas kontrolnej wizyty u ginekologa. Trwa zaledwie kilka minut, jest zupełnie bezbolesne i niekłopotliwe.¬ Polega ono na pobraniu specjalną szczoteczką wymazu z szyjki macicy (próbki złuszczonego nabłonka wraz ze śluzem), a następnie poddaniu go analizie pod mikroskopem przez lekarza cytologa.

Dla kogo badanie?

O cytologii powinny pamiętać wszystkie kobiety aktywne seksualnie bez względu na wiek oraz absolutnie wszystkie, które ukończyły 18 lat. Dla kobiet korzystających z usług NFZ badanie jest darmowe. W prywatnych klinikach i gabinetach cytologia kosztuje od 25 do 50 zł.

Który dzień najlepszy?

Badanie cytologiczne powinno się wykonywać w pierwszej połowie cyklu miesiączkowego (między jego dziesiątym a siedemnastym dniem). Najlepiej zrobić to około trzeciego dnia po miesiączce. Przed badaniem kobieta nie może stosować przez minimum dwa dni żadnych środków dopochwowych (leczniczych oraz antykoncepcyjnych), nie powinna przeprowadzać też płukania pochwy ani odbywać stosunków płciowych.

Co z wynikiem?

Na wynik czeka się zazwyczaj około czterech dni. Można go otrzymać w dwóch wersjach: opisowej (tzw. system oceny Bethesda) lub w pięciostopniowej skali według Papanicolau – ta jest w Polsce stosowana częściej. W zależności od cech komórek ocenianych w rozmazie wynik wskazuje na jedną z pięciu grup cytologicznych.

Co oznaczają poszczególne grupy w klasyfikacji?

Grupa I – w rozmazie występują prawidłowe komórki nabłonka i zależnie od fazy cyklu niewielka liczba krwinek białych. Gdy otrzymamy taki wynik cytologii, następne badanie można przeprowadzić dopiero za rok.

Grupa II – najczęściej spotykana, zwłaszcza u kobiet, które prowadzą życie seksualne. Taki rozmaz uznaje się za „niepodejrzany”. Obok komórek obecnych w grupie I są tu także komórki zapalne. Nie widać jednak komórek nieprawidłowych, charakterystycznych dla stanu przedrakowego. Taki wynik często mają kobiety, u których pojawiła się nadżerka. Nadżerkę należy wyleczyć i powtórzyć cytologię. Jeśli lekarz podejrzewa stan zapalny, przepisze środki przeciwzapalne i kontrolę po leczeniu.

Grupa III – to wynik dodatni. W rozmazie stwierdza się tzw. komórki dysplastyczne (nieprawidłowe), które mogą się przekształcić w nowotworowe. W zależności od nasilenia zmian i liczby tych komórek wyróżnia się dysplazję małego, średniego i dużego stopnia. Taki wynik wymaga kontrolnego ponownego badania w krótkim czasie, ewentualnie po leczeniu. Do tej grupy cytologicznej zalicza się również ciężkie zmiany zapalne oraz niektóre zakażenia wirusowe (np. wirusem brodawczaka).

Grupa IV – w rozmazie znajdujemy pojedyncze komórki atypowe, które mogą świadczyć o istnieniu raka przedinwazyjnego, czyli takiego, którego komórki występują na razie tylko w nabłonku. Ten nowotwór wcześnie wykryty jest w 100 proc. wyleczalny.

Grupa V – świadczy o wykryciu zmian złośliwych (jest to tzw. rak inwazyjny), stwierdza liczne komórki atypowe. Należy podkreślić, że na podstawie tego badania nie można ostatecznie rozpoznać nowotworu. Jest to badanie jedynie sugerujące możliwość takiej zmiany. Cytologia grupy IV i V wymaga natychmiastowej dalszej diagnostyki. Ostateczne rozpoznanie można ustalić na podstawie badania histopatologicznego materiału pobranego z szyjki macicy.

Jest tylko jedna metoda walki z rakiem szyjki macicy – wcześnie wykryć i wyleczyć. Dlatego tak ważne jest wykonywanie cytologii regularnie! Może każda z kobiet powinna pomyśleć o takim badaniu przy okazji swych urodzin? Wysiłek jest żaden, a nagrodą bywa życie! A to przecież najpiękniejszy prezent…