Gdyby kózka nie skakała…

7 lutego 2018

Schorzenie zwane „kolanem skoczka”, choć często bagatelizowane, może mieć poważne konsekwencje. Nieleczone w skrajnych przypadkach prowadzi nawet do całkowitego zerwania więzadła.

Kolano skoczka, potoczna nazwa entezopatii, a więc zmiany przeciążeniowo-zwyrodnieniowej przyczepu ścięgna mięśnia do kości, w tym przypadku kolana, charakteryzuje się zapaleniem więzadła rzepki. W obrębie miejsca, w którym kolano łączy się z rzepką, pojawiają się mikrourazy i postępuje proces degeneracji tkanek. Zmiany występują u osób powyżej 16. roku życia. Najczęściej dotknięci tym urazem są siatkarze, skoczkowie wzwyż, łyżwiarze figurowi, piłkarze czy koszykarze, gdyż to właśnie oni doświadczają częstych wyskoków, lądowań i zmian kierunku biegu.

Przyczyny

Do głównych przyczyn występowania kolana skoczka zalicza się tzw. przeciążenia sportowe oraz nadmiar aktywności fizycznej, które skutkują procesem zwyrodnieniowym toczącym się w obrębie tkanki ścięgnistej więzadła właściwego rzepki. Inne przyczyny to: zaburzenia anatomii i ustawienia rzepki, niewłaściwa technika wykonywania ćwiczeń (np. złe lądowanie po skoku, błędna technika przy wykonywaniu przysiadów, squatów, wypadów itd.), przeciążenia stawu kolanowego np. w przypadku nadwagi czy otyłości, a także niewłaściwa biomechanika nóg (np. koślawość, zaburzenia w obrębie stawu biodrowego i skokowego, zła rotacja stopy itd.). Kolano skoczka może wywoływać również brak równowagi mięśniowej dolnej kończyny, a nawet uprawianie sportu na zbyt twardym podłożu.

Objawy

Schorzenie cechuje się charakterystycznymi objawami, więc dość łatwo można je rozpoznać. Do tych najczęstszych należy ból umiejscowiony w dolnej części rzepki, palpitacyjny lub nasilający się w trakcie treningów podczas przysiadów, wypadów, podskoków oraz schodzenia po schodach. Dodatkowo kolano może być obrzęknięte, spuchnięte. Może też wystąpić asymetria obrysu rzepki. Często występuje uczucie „miękkiego kolana” – osoba z urazem zaczyna utykać, dokucza jej uczucie sztywności, a samo ścięgno rzepki sprawia ból przy dotknięciu; jednocześnie osłabieniu ulega też mięsień łydki i pośladka.

7 STOPNI INTENSYWNOŚCI OBJAWÓW KOLANA SKOCZKA:

– łagodny ból po aktywności fizycznej; utrzymuje się do 24 godzin
II˚ – ból po aktywności fizycznej; ustępuje do 48 godzin
III˚ – ból w trakcie aktywności fizycznej – nie wymusza redukcji obciążeń
IV˚ – ból w trakcie aktywności fizycznej – wymusza jej ograniczenie i redukcję obciążeń
– ból spowodowany wysokim stopniem aktywności fizycznej w codziennym życiu
VI˚ – ból prowokowany nawet niskim stopniem aktywności fizycznej
VII˚ – ciągły ból uniemożliwiający sen

Leczenie

W przypadku kolana skoczka stosuje się dwa główne modele postępowania – zachowawcze (nieoperacyjne) i operacyjne. W pierwszej fazie, aby złagodzić ból i zmniejszyć występujące zapalenie można wspomagać się lekami przeciwbólowymi i przeciwzapalnymi. Warto też unikać nadmiernej aktywności obciążającej kolano oraz zastosować zimne okłady. Po konsultacji z fizjoterapeutą można stosować również specjalne plastry przyklejane tuż pod rzepką, które m.in. zmniejszają siły wywierane na więzadło rzepki. Przy kolanie skoczka zalecane są też: krioterapia, jonoforeza, magnetoterapia, które działają przeciwbólowo, diatermia krótkofalowa, która poprawia przepływ krwi w tkankach i obniża napięcie mięśniowe, a także ultradźwięki, fala uderzeniowa czy laseroterapia, które pobudzają metabolizm tkanek i ich regenerację. Dobrym rozwiązaniem są także masaże. Po uporaniu się z ostrymi dolegliwościami bólowymi należy wprowadzić ćwiczenia wzmacniające osłabione mięśnie (szczególnie ćwiczenia ekscentryczne), rozluźniające i rozciągające. Jeśli po co najmniej 6 miesiącach nie nastąpi poprawa lub wystąpi nawrót choroby – może czekać nas operacja. Zazwyczaj zabieg polega na usunięciu uszkodzonej tkanki (zapalenia). Przez niewielkie nacięcie w okolicy stawu wprowadza się mikrokamerę zwaną artroskopem, dzięki któremu chirurg jest w stanie bardzo dokładnie obejrzeć staw i zmiany od środka. Następnie dzięki miniaturowym narzędziom chirurgicznym wykonuje się niezbędne zabiegi naprawcze.

PAMIĘTAJ!

Do 48 godzin po kontuzji zastosuj metodę P.R.I.C.E.!
P: protection (ochrona)
– w przypadku kontuzji kończyn dolnych użyj kul do odciążenia
R: recovery (odpoczynek) – ogranicz aktywności obciążające kolano
I: ice (lód) – stosuj okłady 5-6 x dziennie po 20 minut
C: compression (ucisk) – uciskaj kolano bandażem lub opaską, w celu zapobieżenia obrzękowi
E: elevation (uniesienie) – unieś nogę, dzięki zwiększonemu odpływowi żylnemu z kontuzjowanej kończyny zmniejszy się opuchlizna

Marta Kwaśniewicz
Artykuł pochodzi z lutowego wydania magazynu „Strefa Zdrowia dla Każdego”