Szczepienia przed podróżą

17 lipca 2017

Polacy coraz chętniej spędzają wakacje w egzotycznych rejonach świata. Przygotowując się do wyprawy, warto pamiętać nie tylko o pakowaniu i załatwieniu niezbędnych formalności, ale także o zaszczepieniu się przeciw chorobom, jakimi można zarazić się w miejscu odpoczynku.

Polska, położona w umiarkowanej strefie klimatycznej Europy, wolna jest od zagrożenia spowodowa­nego chorobami takimi jak żółta febra czy cholera, które powszechnie występują w krajach tropikalnych. Jednak podróżnicy planujący odwiedzić odległe zakątki świata w rów­nym stopniu co autochtoni narażeni są na atak drobnoustrojów chorobotwórczych występujących w tym rejonie. Najlepszą profilaktyką wielu chorób egzotycznych są szczepienia (wakcynacje) ochronne

Szczepienia obowiązkowe i zalecane

Na podstawie Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych (ang. International Health Regulations) jedynym szczepieniem, które bezwzględnie obowiązuje podróżujących do krajów położonych m.in. w Afryce i Ameryce Południowej, jest to przeciw żółtej febrze, zwanej też żółtą gorączką. Rekomendowanych wakcynacji jest jednak znacznie więcej. Ich pełna lista znajduje się w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 16 września 2010 r. w sprawie wykazu zalecanych szczepień ochronnych oraz sposobu finansowania i dokumentowania szczepień ochronnych wymaganych międzynarodowymi przepisami zdrowotnymi. Znając miejsce i termin planowanego wyjazdu, należy (min. 6–8 tygodni przed podróżą) udać się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Ten wskaże pacjentowi listę chorób, przeciwko którym powinien się zabezpieczyć przed wyjazdem, lub skieruje go do lekarza medycyny podróży czy specjalisty chorób egzotycznych. Wybór konkretnych szczepień uzależniony jest od czynników takich jak cel i czas trwania podróży, aktualna sytuacja epidemiologiczna w danym regionie świata, planowane miejsce pobytu (tj. miasto, wieś, tereny odludne), odporność, stan zdrowia i wiek podróżnego. Najczęściej stosuje się profilaktykę przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A oraz B (WZW A, WZW B), błonicy i tężcowi, chorobie Heinego-Medina (poliomyelitis), cholerze, durowi brzusznemu, meningokokowemu zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, wściekliźnie i japońskiemu zapaleniu mózgu.

Miejsce i koszt wakcynacji

Informację o wykazie miejsc realizujących szczepienia można otrzymać w Głównym Inspektoracie Sanitarnym, lista dostępna jest także na stronie internetowej tej instytucji. Do wybranego punktu należy udać się ze skierowaniem od lekarza prowadzącego potwierdzającym, że stan zdrowia pozwala na wykonanie wakcynacji. Szczepienia zarówno obowiązkowe, jak i zalecane przy okazji dalekich podróży, poza wyjątkowymi przypadkami (np. wyjazd służbowy lekarzy czy żołnierzy), nie są refundowane. Ze względu na cenę kompletu szczepień (ok. 1500 zł), wiele osób waha się, czy warto je wykonywać. Jak przekonują specjaliści medycyny podróży czy chorób tropikalnych, zalecane szczepienia dotyczą schorzeń poważnych, zagrażających zdrowiu i życiu człowieka, więc ponoszone koszty są uzasadnione. W przypadku braku ochrony i powstałej infekcji chory najprawdopodobniej trafi do lokalnego szpitala, gdzie będzie leczony w warunkach odbiegających od europejskich standardów lub pokryje koszty tzw. transportu medycznego do Polski.

Książeczka szczepień

Oficjalnym dokumentem potwierdzającym przebycie wakcynacji lub innej formy profilaktyki przed podróżą jest Międzynarodowa Książeczka Szczepień (ang. International Certificate of Vaccination and Prophylaxis), czyli tzw. żółta książeczka szczepień. Wydawana jest przez poradnie medycyny podróży oraz punkty szczepień dla wyjeżdżających za granicę. Wpisy do książeczki dotyczące szczepień obowiązkowych mogą być sprawdzane podczas przekraczania granic państwowych. Podróżny, który nie potrafi udowodnić faktu nabycia wymaganej odporności, naraża się na odmowę pozwolenia na wjazd do danego kraju, może zostać także przymusowo zaszczepiony na granicy lub poddany kwarantannie na własny koszt.

Justyna Wydra