Opryszczka ‒ objawy, leczenie i zapobieganie

Opryszczka-
Ostatnio chcąc, nie chcąc sporo dowiedzieliśmy się o wirusach. SARS-CoV-2, MERS, HIV, ebola, marburg, żółta febra, denga, ospa, rotawirusy należą do tych najgroźniejszych. Przy nich wirus opryszczki wydaje się zgoła sympatyczny. Jednak i ten kuzyn ospy i półpaśca, choć nie stanowi śmiertelnego zagrożenia, potrafi poważnie skomplikować życie swoim nosicielom. W dodatku medycyna nadal nie zna środka, który skutecznie mógłby go zabić. W Polsce nie prowadzi się ewidencji dotyczącej zakażeń opryszczką. W Stanach Zjednoczonych szacuje się, że u dorosłych zakażenie wirusem opryszczki wargowej sięga od 50 do 70 proc., a zakażenie opryszczką genitalną od 15 do 33 proc. populacji. Niektórzy specjaliści przekonują, że nosicielami wirusów HSV (łac. Herpes simplex viruses, czyli opryszczki) może być nawet 90 proc. społeczeństwa​.

Opryszczka to ogólna nazwa dla zakażeń opryszczkowych

Opryszczka to ogólna nazwa dla zakażeń opryszczkowych. Wirusy opryszczki są jednymi z najbardziej rozpowszechnionych ludzkich patogenów. Powodują one bardzo zróżnicowane objawy kliniczne od łagodnych, zlokalizowanych i łatwo ustępujących zmian, po infekcje przyjmujące postać ogólną, rozsianą i formy przewlekłe. Opryszczkę wywołują dwa rodzaje wirusów.
Pierwszy, HSV-1, rozprzestrzenia się najczęściej przez bezpośredni kontakt z objętą procesem zapalnym skórą i śluzówką chorego lub wydzielinami zawierającymi wirusy, np. śliną. Także w okresie bezobjawowym styczność z osobą zakażoną może prowadzić do infekcji. HSV-1 odpowiada za pojawienie się zmian chorobowych skóry i błon śluzowych głównie w obszarze twarzy i błon śluzowych jamy ustnej, choć możliwa jest też infekcja oczu. Do zakażenia jamy ustnej często dochodzi u dzieci poniżej 4. roku życia, zazwyczaj w wyniku całowania przez nosicieli HSV-1. Takie pierwotne zakażenie czasem przyjmuje postać bezobjawową, czasem jednak może powodować ostre zapalenie dziąseł i okolic jamy ustnej. Obserwuje się wtedy bolesne owrzodzenia na wargach i dziąsłach, które bardzo utrudniają przyjmowanie pokarmu. Zmiany te ustępują po około 2 tygodniach. Najczęściej jednak ogniskują się one na granicy wargi, gdzie najpierw odczuwamy mrowienie, swędzenie, pieczenie i ból, a następnie obserwujemy pojawienie się małych, nabrzmiałych pęcherzyków wypełnionych treścią surowiczą, a potem wydzieliną ropną. Pęcherze szybko pękają, a w ich miejsce pojawiają się małe, płytkie, szare owrzodzenia na czerwonym obszarze. Po kilku dniach przysychają i wydają się bardziej żółte. Powstałe strupy po pewnym czasie znikają. Objawy dotyczące skóry i błon śluzowych są zazwyczaj do siebie podobne.

Często w przebiegu opryszczki dochodzi u zainfekowanego do powiększenia węzłów chłonnych

Natomiast wirus HSV-2 (występujący prawdopodobnie u 20‒25 proc. osób aktywnych seksualnie) jest odpowiedzialny za opryszczkę narządów płciowych i przenosi się głównie podczas kontaktów intymnych. Według dostępnych danych do infekcji łatwiej dochodzi u kobiet niż u mężczyzn mających zakażoną partnerkę. Okres wylęgania się wirusa z reguły trwa od 3 do 7 dni. Opryszczka pojawia się pod wpływem zmian w gospodarce hormonalnej, stresu gorączki, wyziębienia, niedożywienia, zakażeń bakteryjnych, promieniowania UV i menstruacji. Czynnikami sprzyjającymi jej nawrotom mogą być oparzenia, zranienia, depilacja, dermabrazja, podrażnienia środkami chemicznymi i kosmetykami, stosunek płciowy, a nawet palenie papierosów. Typowe objawy opryszczki narządów płciowych to początkowo świąd, pieczenie, uczucie napięcia, parestezji. Po 2 do 7 dni na powierzchni skóry i błon śluzowych ujawniają się charakterystyczne zmiany skórne w postaci nabrzmiałych pęcherzyków. Po pewnym czasie przekształcają się one w pokryte strupem nadżerki i owrzodzenia genitaliów. Towarzyszy im nierzadko gorączka, osłabienie, bóle głowy oraz powiększenie pachwinowych węzłów chłonnych, które stają się twarde i bolesne. W przypadku kobiet zmiany chorobowe dotykają warg sromowych, ściany pochwy, szyjki macicy, cewki moczowej, okolic odbytu. Powodują ból, pieczenie oraz wypływ wydzieliny śluzowo-ropnej z pochwy. U mężczyzn opryszczka atakuje okolice napletka, żołędzi, skóry prącia oraz cewki moczowej i odbytu. I tutaj może dochodzić do wycieku wydzieliny wodnisto-śluzowej przy jednoczesnym częstomoczu. W niektórych przypadkach może występować stan zapalny penisa. Czasem, w związku z charakterem kontaktów seksualnych, prowadzi to do opryszczkowego zapalenia gardła lub odbytu u osób stykających się z zakażonym. Objawom mogą towarzyszyć ogólne osłabienie, gorączka i zaburzenia w oddawaniu moczu. Pierwsze wystąpienie opryszczki jest zazwyczaj najgorsze. Jednak około 40 proc. osób nigdy nie doświadcza powtórnego ataku. Pozostali miewają 4‒5 nawrotów opryszczki rocznie.

Atak opryszczki trwa z reguły od 4 do 10 dni

Oczywiście można sobie wyobrazić gorsze rzeczy niż kilka nieestetycznych krostek na wardze jednak nie można wirusa HSV-1 lekceważyć. Dlaczego? Ponieważ w sprzyjających okolicznościach wirus może zostać przeniesiony z wargi do oka, a to z kolei grozi zapaleniem rogówki, owrzodzeniem, co może doprowadzić nawet do utraty wzroku. Najlepiej zatem po każdym kontakcie palców z wykwitem opryszczki starannie zdezynfekować ręce. W rzadkich przypadkach wirus może zawędrować do mózgu, wywołując trudne do wyleczenia zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych albo zapalenie mózgu. Nawet wyleczone zapalenie może pozostawiać u chorego przykre konsekwencje neurologiczne w postaci objawów przypominających grypę. Istotne ryzyko niesie ze sobą opryszczka narządów płciowych u kobiet w ciąży, ponieważ może powodować zakażenie wewnątrzmaciczne, a w rezultacie doprowadzić do przedwczesnego porodu lub zakłócić prawidłowy rozwój dziecka. Możliwe jest także zakażenie okołoporodowe, jeśli matka jest nosicielką HSV-2. Dlatego nosicielstwo u matki stanowi wskazanie do porodu poprzez cesarskie cięcie. W przypadku dzieci, u których zainfekowanie wirusem ma miejsce zazwyczaj przed 5. rokiem życia, opryszczka może objawiać się w postaci zapalenia jamy ustnej. Z kolei u osób z osłabionym układem odpornościowym HSV może zaatakować narządy wewnętrzne i manifestować się w formie rozległych owrzodzeń na ciele.

Walka z opryszczką polega na zapobieganiu i łagodzeniu objawów, a nie leczeniu, ponieważ jak na razie medycyna pozostaje wobec niej bezradna

Chorzy na opryszczkę zazwyczaj z własnego doświadczenia mogą wymienić całą listę okoliczności sprzyjających pojawieniu się przykrych zmian. Badania naukowe wskazują, że chcąc zapobiegać zmianom opryszczkowym powinniśmy zwrócić szczególną uwagę na:

  • Nasłonecznienie i wychłodzenie. Naukowcy zauważyli, że na opryszczkę wargową często uskarżają się przebywający długo na słońcu i mrozie narciarze. Winne są w tym przypadku promienie UV-B. Natomiast latem nagłe zmiany temperatury ciała mogą uaktywnić wirusa, gdy np. rozgrzani wskakujemy do zimnej wody. Za środek zaradczy może posłużyć w takich przypadkach krem z filtrem UV o wysokim faktorze (powyżej 30).
  • Stres. Jak wiadomo osłabia on nasz system immunologiczny. Toteż sytuacje, których doświadczamy w pracy, w życiu rodzinnym, na ulicy możemy poczuć na własnej skórze i to dosłownie. W zbliżony sposób działa grypa czy przeziębienie w okresie zimowym. Stąd potoczna nazwa opryszczki „zimno". Badania naukowe dowodzą, że w takich przypadkach pozytywne rezultaty przynosi picie czerwonego wina (a dokładnie kontakt wina z zakażonym miejscem), które dzięki zawartemu w nim resweratrolowi pomaga w powstrzymaniu rozwoju opryszczki wargowej.
  • Wstrzemięźliwość, a właściwie powstrzymanie się od seksu w czasie, gdy opryszczka pojawiła się na wargach lub genitaliach i prawdopodobieństwo zarażenia jest najwyższe (choć w stanie bezobjawowym takie ryzyko nie zanika). Środkiem zapobiegawczym (choć nie w 100 proc.) może być w takich przypadkach prezerwatywa.
  • Leki antywirusowe. Zgodnie z obecnym stanem wiedzy przyjmowanie 500 mg leku zawierającego valaciclovir obniża ryzyko zarażenia innej osoby o 77 proc. Podobne wyniki zanotowano w przypadku acykloviru i famcicloviru. Pomagają one złagodzić ciężkie przypadki opryszczki wargowej i genitalnej, skracając czas występowania objawów, lecz nie zwalczają wirusa do końca. Szacuje się, że u osób cierpiących na częste nawroty opryszczki (5‒6 i więcej razy w roku) codzienne zażywanie leków przeciwwirusowych obniża ich liczbę o co najmniej 75 proc. Dostępne na rynku maści przeciwwirusowe są skuteczne, ale w początkowej fazie zmian opryszczkowych, kiedy to czujemy mrowienie i swędzenie. Pomóc mogą również aspiryna i paracetamol. Zaleca się, by w pierwszych kilku dniach nawrotu opryszczki przyjmować je 2‒3 razy dziennie po 500 mg.

W przypadku opryszczki jamy ustnej w celu złagodzenia bólu czasem stosuje się zimne kompresy lub solanki w miejscu zmian

Lepiej też unikać gorących napojów, pikantnej i słonej żywności oraz owoców cytrusowych. Ponadto zaleca się spożywanie płynnej i zróżnicowanej diety. Zapobieganiu rozprzestrzenianiu się wirusa na inne obszary ciała może pomóc delikatne płukanie jamy ustnej antyseptykami z wodą oraz unikanie bezpośredniego kontaktu z owrzodzeniami, w tym korzystania z rzeczy osób, które mają opryszczkę jamy ustnej. 

By accepting you will be accessing a service provided by a third-party external to https://estrefazdrowia.pl/

Do wszechobecnej reklamy piwa zdążyliśmy się już przyzwyczaić. Gdzie się obejrzeć, napotykamy komunikat – piwo gasi pragnienie, integruje, bawi, relaksuje i świetnie smakuje. W powszechnej opinii ucho...
6555 Odsłony
Rozmowa z Agnieszką Łucjanek – psycholożką, terapeutką, koordynatorką merytoryczną Pozaszkolnej Placówki Specjalistycznej SCOLAR. Pracuje w Poradni dla dzieci z Autyzmem i ich Rodzin w Instytucie Psyc...
5269 Odsłony
Cała prawda o dietetycznym detoksie. Raz na jakiś czas nachodzi nas nieodparta ochota na „odtrucie" lub „oczyszczenie" organizmu z nagromadzonych toksyn. Z reguły w okolicach świąt poja­wia się myśl, ...
4389 Odsłony
Gelotolodzy, czyli naukowcy zajmujący się badaniem śmiechu przekonują, że uśmiech na twarzy może podnieść odporność organizmu, skrócić okres rekonwalescencji po chorobie i przedłużyć życie – nawet o s...
3968 Odsłony
​Popularne diety kuszą obietnicą szybkiej utraty zbędnych kilogramów. Czy redukcja masy ciała i efekt jo-jo stanowią nieodłączny duet? W ponad 90 proc. przypadków za otyłość i nadwagę odpowiedzialny j...
3906 Odsłony
Na łamach magazynu naukowego „Journal of Personality and Social Psychology" badacze z University of British Columbia poinformowali, że wdychanie naturalnego zapachu partnera może pomóc kobietom rozład...
3767 Odsłony
PROGRAM PROWADZONY PRZEZ CENTRALĘ FARMACEUTYCZNĄ CEFARM SA  logotype cefarm